Oto krótka historia petycji FSP w sprawie podjęcia przez Ministra Cyfryzacji działań na rzecz udostępnienie legitymacji służbowych urzędników w formie dokumentu mobilnego.
Jakiś czas temu znajomy urzędnik powiedział mi, że przestraszył się, gdy myślał, że zgubił swoją legitymację służbową. Bez legitymacji nie może prowadzić kontroli przedsiębiorców, a na wyrobienie kolejnej papierowej musiałby czekać. Zgubienie legitymacji wiąże się ze sporym stresem dla urzędnika. W czasie oczekiwania na nowy, papierowy dokument pracownik nie może realizować powierzonych mu zadań, a jego obowiązki muszą przejąć inne osoby. Utrata legitymacji służbowej powoduje wiele problemów.
Założyliśmy Fundację Sprawne Państwo, aby poprawiać warunki pracy urzędników, żeby mogli sprawniej realizować zadania państwa. Postanowiliśmy poszukać rozwiązania problemów wynikających z ryzyka utraty przez urzędników papierowych legitymacji służbowych. Uznaliśmy, że pracownicy administracji publicznej powinni, tak samo jak przedstawiciele innych zawodów, mieć legitymacje służbowe w aplikacji mObywatel. Takiej legitymacji nikt nie zgubi, a mObywatel to system zarządzany przez państwo, a więc bezpieczny. Ale jak to zrobić?
Koordynacja w praktyce
Nasza Fundacja brała udział w konsultacjach publicznych rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw, która została podpisana przez prezydenta 21 sierpnia 2025 r. (dalej: ustawa o informatyzacji). Zgodnie z uzasadnieniem do projektu ustawy:
Celem projektowanej ustawy jest wprowadzenie rozwiązań wspierających transformację cyfrową państwa, które będą służyć zapewnieniu koordynacji rozwoju cyfrowego administracji publicznej oraz harmonizacji i komplementarności działań zmierzających w tym kierunku.
Ponadto, zgodnie z art. 12a ust. 1 pkt 1 ustawy o działach administracji rządowej dział informatyzacja obejmuje sprawy informatyzacji administracji publicznej oraz podmiotów wykonujących zadania publiczne.
Ustawa o informatyzacji wprowadziła rozwiązania służące zapewnieniu koordynacji rozwoju cyfrowego administracji publicznej. Legitymacje służbowe posiadają pracownicy wielu urzędów. Pomyśleliśmy więc, że może minister właściwy do spraw cyfryzacji mógłby podjąć działania i wykorzystać wprowadzone ustawą rozwiązania, aby także pracownicy administracji publicznej mogli korzystać z mobilnych legitymacji służbowych. Propozycja podjęcia skoordynowanych prac wynikała ze świadomości, że urzędy są obciążenie bieżącymi zadaniami, jak również mają ograniczone możliwości organizacyjne i finansowe, co nie sprzyja wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań. W projekcie Strategii Cyfryzacji Państwa – również autorstwa Ministra Cyfryzacji – wskazano, że:
cyfrowa administracja w Polsce rozwijała się do tej pory w sposób niewystarczająco skoordynowany.
Skoro nawet w projekcie Strategii Cyfryzacji Państwa dostrzeżono deficyty w zakresie koordynacji cyfryzacji administracji publicznej to liczyliśmy, że nasz pomysł spotka się z entuzjazmem adresata.
Analizy nie wcześniej niż w 2027
Pełni nadziei, że Minister Cyfryzacji ma wreszcie narzędzia pozwalające na realną koordynację informatyzacji administracji publicznej złożyliśmy petycję. Na odpowiedź nie musieliśmy długo czekać, ale, jak wynika z odpowiedzi,
wszelkie prace niewynikające z obecnych harmonogramów prac będą mogły być poddane analizie nie wcześniej niż w 2027r.
Wskazano również, że:
aby jednak było możliwe wdrożenie w aplikacji mObywatel nowych dokumentów lub usług, po stronie gestorów danych systemów i rejestrów obsługujących przedmiotowe obszary muszą istnieć rejestry centralne zawierające dane umożliwiające udostępnienie w/w dokumentów w aplikacji mObywatel. Ponadto do wdrożenia cyfrowych wersji legitymacji konieczne jest także stworzenie przez właścicieli tych rejestrów odpowiednich podstaw prawnych, które umocowałyby funkcjonowanie takich dokumentów mobilnych w obrocie prawnym.
Rozumiemy, że z uwagi na harmonogram prac nie będzie możliwe udostępnienie legitymacji służbowych pracowników administracji publicznej w aplikacji mObywatel od ręki. Jednak stwierdzenie, że „wszelkie prace niewynikające z obecnych harmonogramów prac będą mogły być poddane analizie nie wcześniej niż w 2027 r.” jest rozczarowujące. Rok 2026 dopiero się zaczął. Warto byłoby, aby Minister Cyfryzacji we współpracy z innymi organami wykorzystał ten czas i podjął działania w celu usunięcia ewentualnych ograniczeń prawnych i organizacyjno-technicznych uniemożliwiających udostepnienie legitymacji pracowników administracji publicznej w formie dokumentu mobilnego w aplikacji mObywatel.
Po co ministrowi przepisy o koordynacji?
W udzielonej odpowiedzi nie odniesiono się do naszej propozycji podjęcia skoordynowanych działań w celu wdrożenia cyfrowej legitymacji służbowej pracowników administracji publicznej. Doceniamy, że Minister Cyfryzacji i Centralny Ośrodek Informatyki są otwarci na współpracę. Może więc warto, w duchu otwartości na współpracę, rozpocząć skoordynowane prace? Tym bardziej, że – powtórzmy – w projekcie Strategii Cyfryzacji Państwa wyraźnie zaznaczono, że „cyfrowa administracja w Polsce rozwijała się do tej pory w sposób niewystarczająco skoordynowany”.
Nowe rozwiązania służące zapewnieniu koordynacji rozwoju cyfrowego administracji publicznej nie przyśpieszą transformacji cyfrowej państwa, jeżeli instytucje tego państwa nie będą z nich korzystać. To tak, jakby ktoś wydał pieniądze na pralkę, zmęczyłby się wnosząc ją po schodach, a ostatecznie i tak ubrania prałby ręcznie. Ustawy warto stosować, a nie tylko tworzyć nowe.
