{"id":6593,"date":"2026-07-08T22:24:42","date_gmt":"2026-07-08T20:24:42","guid":{"rendered":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/?p=6593"},"modified":"2026-07-08T22:24:43","modified_gmt":"2026-07-08T20:24:43","slug":"zasob-strategiczny-czy-balast-obraz-urzednikow-na-marginesie-pizza-gate","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/2026\/07\/08\/zasob-strategiczny-czy-balast-obraz-urzednikow-na-marginesie-pizza-gate\/","title":{"rendered":"Zas\u00f3b strategiczny czy balast? Obraz urz\u0119dnik\u00f3w na marginesie \u201ePizza-gate\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Przy ca\u0142ym naszym wielkim rozpolitykowaniu, bardzo ma\u0142o si\u0119 w Polsce m\u00f3wi o tym, \u017ce do rz\u0105dzenia nigdy nie wystarcz\u0105 sami politycy. Cho\u0107by nie wiadomo, jak bardzo starali si\u0119 nas przekona\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie oni i tylko oni s\u0105 odpowiedzi\u0105 na wszystkie nasze problemy, to aby wdra\u017ca\u0107 jakiekolwiek reformy, potrzebne s\u0105 profesjonalne kadry urz\u0119dnicze.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 opublikowany na \u0142amach portalu Klubu Jagiello\u0144skiego<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Chyba ka\u017cdy s\u0142ysza\u0142 o g\u0142o\u015bnej sprawie pizzy z krewetkami. Okazuje si\u0119, \u017ce nawet to nieprzesadnie wyszukane danie mocno zelektryzowa\u0142o i podzieli\u0142o Polak\u00f3w. I to wcale nie z powodu walor\u00f3w smakowych s\u0142odkowodnych skorupiak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Z kronikarskiego obowi\u0105zku przypomnijmy, w czym rzecz. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od niewinnego wpisu na facebookowym koncie pewnej pizzerii z Gda\u0144ska. Jej w\u0142a\u015bciciel poinformowa\u0142 o na\u0142o\u017ceniu na niego mandatu w wysoko\u015bci 2500 z\u0142 za nieprawid\u0142owo naliczony VAT. Wpis szybko podchwyci\u0142y media, a w\u015br\u00f3d nich Kana\u0142 Zero w osobie jego szefa, Krzysztofa Stanowskiego.<\/p>\n\n\n\n

Popularny dziennikarz wspomnia\u0142 o sprawie w swoim cotygodniowym programie. Stanowski wywo\u0142a\u0142 irytacj\u0119 i kontrowersje, w do\u015b\u0107 niewybredny spos\u00f3b \u201edoradzaj\u0105c\u201d urz\u0119dniczce, kt\u00f3ra przeprowadzi\u0142a kontrol\u0119 z ramienia lokalnego urz\u0119du skarbowego, czym powinna si\u0119 w zajmowa\u0107, a czym nie, oraz w jaki spos\u00f3b, jego zdaniem, nale\u017ca\u0142oby \u201etakie jak ona\u201d kara\u0107 (szczeg\u00f3\u0142y pomin\u0119).<\/p>\n\n\n\n

Uderz w\u00a0urz\u0119dnika, a\u2026 wszyscy si\u0119 odezw\u0105<\/h2>\n\n\n\n

Internet zap\u0142on\u0105\u0142 z oburzenia. Z jednej strony gromy spada\u0142y na bezdusznych pracownik\u00f3w Krajowej Administracji Skarbowej za prze\u015bladowanie bezbronnych przedsi\u0119biorc\u00f3w. Inni sw\u00f3j gniew skupili na Stanowskim, zarzucaj\u0105c mu mow\u0119 nienawi\u015bci, mizogini\u0119 i brak szacunku dla funkcjonariuszy publicznych (a wi\u0119c i dla ca\u0142ego pa\u0144stwa polskiego).<\/p>\n\n\n\n

KAS wystosowa\u0142a o\u015bwiadczenie \u201ew sprawie stosowania zasad instytucji nabycia sprawdzaj\u0105cego\u201d i z\u0142o\u017cy\u0142a zawiadomienie do prokuratury. Szefowa s\u0142u\u017cby cywilnej zaapelowa\u0142a o zachowanie standard\u00f3w debaty publicznej. A Stanowski? A Stanowskiemu w to graj. Nied\u0142ugo potem nagra\u0142 kolejny program, w kt\u00f3rym nie do\u015b\u0107, \u017ce nie wycofa\u0142 si\u0119 z wcze\u015bniejszych obelg, dorzuci\u0142 ich jeszcze wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n

Narracja o z\u0142ym urz\u0119dniku i ciemi\u0119\u017conych przedsi\u0119biorcach zyska\u0142a w mi\u0119dzyczasie niema\u0142e poparcie. Swoje trzy grosze w tej sprawie dorzuci\u0142 cho\u0107by Robert Gwiazdowski, kt\u00f3ry czy to s\u0142owem pisanym, czy te\u017c w internetowym komentarzu, dowodzi\u0142, \u017ce urz\u0119dnik\u00f3w obra\u017ca\u0107 nie tylko mo\u017cna, ale nawet\u2026 nale\u017cy (bo pono\u0107, en masse<\/em>,zas\u0142u\u017cyli).<\/p>\n\n\n\n

Skoro ju\u017c wiemy, z\u00a0czego wynika ca\u0142e to\u00a0zamieszanie, zastan\u00f3wmy si\u0119, czym sobie polscy urz\u0119dnicy zapracowali na\u00a0takie traktowanie. Dlaczego jako spo\u0142ecze\u0144stwo tak\u00a0\u0142atwo \u201eodpalamy si\u0119\u201d, gdy\u00a0na\u00a0jaw wychodzi kolejny przyk\u0142ad stanowczej (czasami kontrowersyjnej, czasami b\u0142\u0119dnej) egzekucji prawa u\u00a0przedsi\u0119biorcy?<\/p>\n\n\n\n

Co\u00a0i\u00a0sk\u0105d wiesz o\u00a0urz\u0119dnikach?<\/h2>\n\n\n\n

\u201eUrz\u0119dnik\u201d \u2013 to nie brzmi dumnie. Powszechna opinia na temat os\u00f3b wykonuj\u0105cych ten zaw\u00f3d jest raczej negatywna. Potwierdzaj\u0105 to kolejne badania opinii publicznej. Cho\u0107by w tegorocznym rankingu najbardziej powa\u017canych zawod\u00f3w, sporz\u0105dzonym przez SW Research, urz\u0119dnicy zaj\u0119li 42. miejsce na \u0142\u0105cznie 56 sklasyfikowanych profesji.<\/p>\n\n\n\n

Tak\u017ce CBOS analizuje to, kt\u00f3re profesje ciesz\u0105 si\u0119 najwi\u0119kszym szacunkiem spo\u0142ecznym i r\u00f3wnie\u017c ten o\u015brodek badawczy dowodzi, \u017ce urz\u0119dnicy nale\u017c\u0105 do jednego z mniej powa\u017canych zawod\u00f3w. W badaniu z 2025 roku uplasowali si\u0119 tu\u017c za \u201erobotnikami budowlanymi niewykwalifikowanymi\u201d, ale szcz\u0119\u015bliwie przed: aktorami, dziennikarzami, politykami oraz zamykaj\u0105cymi stawk\u0119 influencerami.<\/p>\n\n\n\n

Sk\u0105d w Polakach ta niech\u0119\u0107 do pracownik\u00f3w urz\u0119d\u00f3w? Zanim spr\u00f3bujemy udzieli\u0107 odpowiedzi na to pytanie, zastan\u00f3wmy si\u0119, na jakiej podstawie wyrabiamy sobie o nich zdanie.<\/p>\n\n\n\n

Obraz urz\u0119dnika kszta\u0142tuje si\u0119 w naszej \u015bwiadomo\u015bci zapewne w ten sam spos\u00f3b, w jaki kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 obrazy wszystkich innych zawod\u00f3w: z przekazu i z autopsji. W obu przypadkach urz\u0119dnicy nie wypadaj\u0105 najlepiej.<\/p>\n\n\n\n

W \u015bwiecie literackim aparat biurokratyczny jest zazwyczaj bezduszny i niezno\u015bny (na przyk\u0142ad w Procesie<\/em> Kafki czy w Urz\u0119dnikach<\/em> Balzaka), a bywa te\u017c bezwzgl\u0119dny i okrutny (Hannah Arendt w ksi\u0105\u017cce Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalno\u015bci z\u0142a<\/em> podkre\u015bla, \u017ce Eichmann by\u0142 de facto<\/em> przeci\u0119tnym, niemieckim urz\u0119dnikiem, kt\u00f3ry po prostu wykonywa\u0142 powierzone mu zadania).<\/p>\n\n\n\n

Z kinematografii pami\u0119tamy Uk\u0142ad zamkni\u0119ty<\/em> Ryszarda Bugajskiego, w kt\u00f3rym Kazimierz Kaczor wcieli\u0142 si\u0119 w rol\u0119 skorumpowanego naczelnika urz\u0119du skarbowego. Z kolei widzowie brytyjskiego BBC do dzi\u015b sw\u00f3j obraz urz\u0119dnika s\u0142u\u017cby cywilnej czerpi\u0105 z kultowego serialu komediowego Yes Minister<\/em>, w kt\u00f3rym inteligentny i przebieg\u0142y urz\u0119dnik owija sobie wok\u00f3\u0142 palca swojego politycznego prze\u0142o\u017conego.<\/p>\n\n\n\n

Zreszt\u0105 nie trzeba si\u0119ga\u0107 a\u017c do wielkich dzie\u0142 kultury, aby urz\u0119dnik\u00f3w pozna\u0107 od z\u0142ej strony. Czy media kiedykolwiek donosz\u0105 o przypadkach dobrze wykonanej, biurokratycznej roboty czy tylko wtedy, gdy urz\u0119dnicy co\u015b zawalili? Odpowied\u017a pozostawiam pa\u0144stwu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

A jaki obraz wy\u0142ania si\u0119 z naszych bezpo\u015brednich kontakt\u00f3w z urz\u0119dnikami? To oczywi\u015bcie sprawa bardzo indywidualna. Podobnie jak w sklepie odzie\u017cowym lub na recepcji w hotelu, tak samo i w urz\u0119dzie zawsze mo\u017cemy trafi\u0107 dobrze lub \u017ale. Mo\u017cemy spotka\u0107 kompetentn\u0105 i \u017cyczliw\u0105 urz\u0119dniczk\u0119, kt\u00f3ra sprawnie za\u0142atwi spraw\u0119, z jak\u0105 do niej przychodzimy. Mo\u017cemy te\u017c trafi\u0107 na sfrustrowan\u0105 i niedouczon\u0105, kt\u00f3ra zamiast wsparcia zapewni wy\u0142\u0105cznie dodatkowe nerwy i zmusi do kolejnych wizyt w urz\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n

Niestety, badania naukowe dowodz\u0105, \u017ce ludzki m\u00f3zg silniej reaguje na zdarzenia negatywne ni\u017c na te pozytywne. Lepiej zapami\u0119tujemy zdarzenia nieprzyjemne, \u017ceby (dos\u0142ownie lub w przeno\u015bni) broni\u0107 si\u0119 przed nimi w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Skoro naukowcy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 tu przyk\u0142adami traumatycznego wspomnienia z wakacyjnego safari albo zatrucia pokarmowego po zjedzeniu jag\u00f3d, nie b\u0119dzie nadu\u017cyciem, je\u015bli przyjmiemy, \u017ce r\u00f3wnie\u017c traumatyczna wizyta w urz\u0119dzie mo\u017ce na trwale ukszta\u0142towa\u0107, co my\u015blimy o kontaktach z biurokratami. Wizyty, kt\u00f3re nie kosztowa\u0142y nas ani du\u017co czasu, ani du\u017co nerw\u00f3w, zacieraj\u0105 si\u0119 w pami\u0119ci zdecydowanie szybciej.<\/p>\n\n\n\n

Urz\u0119dnik cenniejszy ni\u017c z\u0142oto<\/h2>\n\n\n\n

Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce atak Krzysztofa Stanowskiego na niesprawiedliw\u0105 \u2013 jego zdaniem \u2013 interwencj\u0119 pracownic fiskusa w Gda\u0144sku nie spotka\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z pozytywnym odbiorem. Kontrowali go liczni anonimowi internauci, ale tak\u017ce dziennikarze i r\u00f3\u017cnej ma\u015bci podcasterzy.<\/p>\n\n\n\n

Bronili z pobudek godno\u015bciowych i prawnocz\u0142owieczych. Bronili z racji okre\u015blonej funkcji, jak\u0105 urz\u0119dnicy pe\u0142ni\u0105 w demokratycznym pa\u0144stwie prawa (dzia\u0142aj\u0105 na podstawie i w granicach prawa).<\/p>\n\n\n\n

Rzadko kiedy da\u0142o si\u0119 jednak us\u0142ysze\u0107 argumenty innego rodzaju, a mianowicie te odnosz\u0105ce si\u0119 do znaczenia urz\u0119dnik\u00f3w w prawid\u0142owym funkcjonowaniu naszego pa\u0144stwa. Ta i ka\u017cda inna nagonka na urz\u0119dnik\u00f3w jest bowiem podcinaniem ga\u0142\u0119zi, na kt\u00f3rej wszyscy siedzimy. Nie, wcale nie dlatego, \u017ce urz\u0119dnicy to jaka\u015b kolejna \u201enadzwyczajna kasta\u201d. Raczej dlatego, \u017ce bez nich, jako wsp\u00f3lnota polityczna, staliby\u015bmy si\u0119 bezradni.<\/p>\n\n\n\n

Przy ca\u0142ym naszym wielkim rozpolitykowaniu, bardzo ma\u0142o si\u0119 w\u00a0Polsce m\u00f3wi o\u00a0tym, \u017ce\u00a0do\u00a0rz\u0105dzenia nigdy nie\u00a0wystarcz\u0105 sami politycy. Cho\u0107by nie\u00a0wiadomo, jak bardzo starali si\u0119 nas przekona\u0107, \u017ce\u00a0to\u00a0w\u0142a\u015bnie oni i\u00a0tylko\u00a0oni s\u0105\u00a0odpowiedzi\u0105 na\u00a0wszystkie nasze problemy, aby wdra\u017ca\u0107 jakiekolwiek reformy\u00a0potrzebuj\u0105 profesjonalnych kadr urz\u0119dniczych.\u00a0Potrzebuj\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy\u00a0faktycznie znaj\u0105 si\u0119 na\u00a0swojej robocie i\u00a0kt\u00f3rzy\u00a0pami\u0119taj\u0105 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c to, o\u00a0czym m\u00f3wi\u0142o si\u0119 w\u00a0mediach miesi\u0105c lub rok wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n

Czy nam si\u0119 to podoba, czy nie, urz\u0119dnicy s\u0105 kluczow\u0105 grup\u0105 zawodow\u0105 w ka\u017cdym wsp\u00f3\u0142czesnym pa\u0144stwie. Ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie sprowadza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do prostego front office<\/em>, do styku pa\u0144stwa i obywatela, gdzie kontroler skarbowy czy inspektor sanepidu sprawdza, na ile adresat normy prawnej si\u0119 do niej stosuje. Urz\u0119dnik to nie tylko kontroler wlepiaj\u0105cy mandaty za niewystawiony paragon i \u201epani z okienka\u201d przyjmuj\u0105ca od nas wnioski.<\/p>\n\n\n\n

Urz\u0119dnicy to r\u00f3wnie\u017c \u201em\u00f3zg\u201d oraz \u201euk\u0142ad nerwowy\u201d naszego pa\u0144stwa. Urz\u0119dnicy to pami\u0119\u0107 instytucjonalna, kt\u00f3ra pozwala politykom podejmowa\u0107 decyzje oparte na faktach, a nie opiniach. Urz\u0119dnicy pisz\u0105 projekty strategii, ustaw i rozporz\u0105dze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Urz\u0119dnicy codziennie lataj\u0105 na posiedzenia grup roboczych Rady Unii Europejskiej, gdzie wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 przepisy prawa unijnego. Urz\u0119dnicy przygotowuj\u0105 decyzje o podziale ogromnych kwot pochodz\u0105cych z bud\u017cetu pa\u0144stwa, a wi\u0119c z naszych podatk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kochajmy i\u00a0wymagajmy<\/h2>\n\n\n\n

Powt\u00f3rz\u0119, nie chodzi tu o kreowanie urz\u0119dnik\u00f3w na jak\u0105\u015b now\u0105 arystokracj\u0119. Sama ranga spraw, jakimi zajmuj\u0105 si\u0119 zawodowo (niewa\u017cne, czy w ministerstwach, na plac\u00f3wkach zagranicznych, czy \u201ew terenie\u201d, na kontroli u przedsi\u0119biorcy) nie zwalnia ich z u\u017cywania zdrowego rozs\u0105dku na r\u00f3wni z przepisami prawa. Wa\u017cne jednak, aby\u015bmy pami\u0119tali, \u017ce pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym \u017cyjemy, to niezwykle rozbudowana i z\u0142o\u017cona maszyneria, kt\u00f3rej sam nikt prawid\u0142owo nie obs\u0142u\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Krytyka indywidualnych przypadk\u00f3w kontrowersyjnych decyzji urz\u0119dniczych jest tyle\u017c uprawniona, co ja\u0142owa. 2,5 tysi\u0105ca z\u0142otych stracone przez jednego przedsi\u0119biorc\u0119 jest niczym w stosunku do miliard\u00f3w traconych przez nas wszystkich z powodu niskiej jako\u015bci prawa, z\u0142ego zarz\u0105dzania sektorem publicznym czy selekcji negatywnej w polskiej administracji publicznej.<\/p>\n\n\n\n

Dojrza\u0142o\u015b\u0107 narodow\u0105 oceni\u0107 mo\u017cna mi\u0119dzy innymi po\u00a0szacunku, jakim darzy si\u0119 instytucje publiczne i\u00a0ich pracownik\u00f3w. Kieruj\u0105c si\u0119 z\u0142ot\u0105 zasad\u0105 wychowawcz\u0105\u00a0warto wi\u0119c, aby\u015bmy pokochali, cho\u0107 troch\u0119, naszych urz\u0119dnik\u00f3w, a\u00a0jednocze\u015bnie zawsze wymagali od\u00a0nich pracy najwy\u017cszej jako\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przy ca\u0142ym naszym wielkim rozpolitykowaniu, bardzo ma\u0142o si\u0119 w Polsce m\u00f3wi o tym, \u017ce do rz\u0105dzenia nigdy nie wystarcz\u0105 sami politycy. Cho\u0107by nie wiadomo, jak bardzo starali si\u0119 nas przekona\u0107, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6594,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,35],"tags":[68,186,172,187,54,185,184,50,39],"class_list":["post-6593","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-aktualnosci","category-publicystyka","tag-administracja-publiczna","tag-fiskus","tag-kas","tag-podatki","tag-polska","tag-stanowski","tag-stereotypy","tag-urzednicy","tag-zarzadzanie-panstwem"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6593"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6593\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6597,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6593\/revisions\/6597"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6594"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}