{"id":6550,"date":"2026-05-07T06:51:00","date_gmt":"2026-05-07T04:51:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/?p=6550"},"modified":"2026-05-06T11:04:36","modified_gmt":"2026-05-06T09:04:36","slug":"koalicyjna-sluzba-cywilna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/2026\/05\/07\/koalicyjna-sluzba-cywilna\/","title":{"rendered":"Koalicyjna s\u0142u\u017cba cywilna?"},"content":{"rendered":"\n

Nale\u017cy mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce trwaj\u0105ce prace legislacyjne doprowadz\u0105 do powstania s\u0142u\u017cby cywilnej spe\u0142niaj\u0105cej wymogi konstytucyjne. Szkoda tylko, \u017ce do tego czasu s\u0142u\u017cba cywilna b\u0119dzie funkcjonowa\u0107 w warunkach obni\u017conych standard\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W umowie koalicyjnej zawartej w 2024 r. partie wchodz\u0105ce w sk\u0142ad obecnego rz\u0105du zadeklarowa\u0142y odbudow\u0119 s\u0142u\u017cby cywilnej. Zobowi\u0105zanie to zamieszczono w obszarze dotycz\u0105cym przywr\u00f3cenia porz\u0105dku prawnego, zachwianego przez poprzednik\u00f3w. Tempo dzia\u0142a\u0144 rz\u0105du w sferze reform s\u0142u\u017cby cywilnej wskazuje, \u017ce raczej nie jest ona dla niego priorytetem? Czym wi\u0119c dla rz\u0105du jest s\u0142u\u017cba cywilna?<\/p>\n\n\n\n

Nieznana s\u0142u\u017cba cywilna<\/h2>\n\n\n\n

Zgodnie z art. 153 ust. 1 Konstytucji w celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zada\u0144 pa\u0144stwa, w urz\u0119dach administracji rz\u0105dowej dzia\u0142a korpus s\u0142u\u017cby cywilnej. W uproszczeniu s\u0142u\u017cba cywilna to urz\u0119dnicy ministerstw, urz\u0119d\u00f3w centralnych, wojew\u00f3dzkich, wi\u0119kszo\u015bci inspekcji szczebla powiatowego i wojew\u00f3dzkiego. To ludzie tworz\u0105cy projekty ustaw, uczestnicz\u0105cy w unijnym procesie legislacyjnym, pracownicy inspekcji ochrony \u015brodowiska czy nadzoru budowlanego. W sumie 123 tysi\u0105ce os\u00f3b, o kt\u00f3rych istnieniu wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli nawet nie wie. Taki wniosek mo\u017cna wysnu\u0107 z informacji zawartych w Sprawozdaniu Szefa S\u0142u\u017cby Cywilnej o stanie s\u0142u\u017cby cywilnej i realizacji zada\u0144 tej s\u0142u\u017cby w 2025 roku. Zgodnie z nim jedynie 28% spo\u0142ecze\u0144stwa w 2025 r. trafnie kojarzy\u0142o s\u0142u\u017cb\u0119 cywiln\u0105 z urz\u0119dami i prac\u0105 urz\u0119dnika. Czy w takim razie mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce dla pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa s\u0142u\u017cba cywilna w Polsce nie istnieje, a przynajmniej nie ma znaczenia? Czy ten brak zainteresowania spo\u0142ecze\u0144stwa uzasadnia opiesza\u0142o\u015b\u0107 rz\u0105dz\u0105cych w jej odbudowie?<\/p>\n\n\n\n

Teoretyczna s\u0142u\u017cba cywilna<\/h2>\n\n\n\n

Teoretycznie s\u0142u\u017cba cywilna to rzetelni, bezstronni i politycznie neutralni urz\u0119dnicy. Tylko \u017ce po zmianie ustawy o s\u0142u\u017cbie cywilnej w grudniu 2015 r. te przymiotniki nie dotycz\u0105 wy\u017cszych stanowisk w s\u0142u\u017cbie cywilnej. Przynajmniej tak wynika ze stanowiska zamieszczonego na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich w kt\u00f3rym stwierdzono, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

\n

Powo\u0142ywanie i odwo\u0142ywanie os\u00f3b z wy\u017cszych stanowisk w s\u0142u\u017cbie cywilnej nie gwarantuje rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zada\u0144 pa\u0144stwa w administracji rz\u0105dowej. Osoby w ten spos\u00f3b zatrudniane staj\u0105 si\u0119 bowiem „zak\u0142adnikami” aktualnego uk\u0142adu politycznego. Mog\u0105 w ka\u017cdym czasie straci\u0107 prac\u0119. A brak poczucia bezpiecze\u0144stwa prawnego i sta\u0142a obawa zwolnienia nie s\u0142u\u017cy bezstronno\u015bci i politycznej neutralno\u015bci.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Zast\u0105pienie konkurs\u00f3w na wy\u017csze stanowiska powo\u0142aniem krytykowali w 2015 r. pos\u0142owie Platformy Obywatelskiej. Podczas konferencji prasowej pose\u0142 Mariusz Witczak stwierdzi\u0142, \u017ce<\/p>\n\n\n\n

\n

PIS rozmontowa\u0142 i zniszczy\u0142 kolejne cia\u0142o konstytucyjne, a mianowicie s\u0142u\u017cb\u0119 cywiln\u0105.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Z uzasadnienia poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o s\u0142u\u017cbie cywilnej oraz niekt\u00f3rych innych ustaw (Druk nr 119) wprowadzaj\u0105cej powo\u0142ania na wy\u017csze stanowiska w slu\u017cbie cywilnej mo\u017cna wysnu\u0107 wniosek, \u017ce zawodowa i politycznie neutralna s\u0142u\u017cba cywilna mo\u017ce by\u0107 utrudnieniem w dzia\u0142aniu rz\u0105du. Zgodnie z nim<\/p>\n\n\n\n

\n

Praktyka stosowania ustawy o s\u0142u\u017cbie cywilnej wskazuje na niejednokrotnie wyd\u0142u\u017caj\u0105ce si\u0119 i nieefektywne procedury naboru, kt\u00f3re prowadzi\u0142y do op\u00f3\u017anie\u0144 w obsadzeniu wolnych stanowisk. Zjawisko to jest szczeg\u00f3lnie niepo\u017c\u0105dane w przypadku wy\u017cszych stanowisk w s\u0142u\u017cbie cywilnej, kt\u00f3re to stanowiska s\u0105 szczeg\u00f3lnie zwi\u0105zane z wykonywaniem polityki rz\u0105du oraz zapewnieniem sprawnego administrowania i zarz\u0105dzania kadrami.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Obsadzanie wy\u017cszych stanowisk w spos\u00f3b zapewniaj\u0105cy ka\u017cdemu obywatelowi gwarantowane w Konstytucji prawo dost\u0119pu do s\u0142u\u017cby publicznej na jednakowych zasadach by\u0142o dla autor\u00f3w projektu przeszkod\u0105 w sprawnym administrowaniu kadrami. Autorzy projektu zapomnieli, \u017ce zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 cz\u0142onk\u00f3w korpusu s\u0142u\u017cby cywilnej zasad\u0105 lojalno\u015bci s\u0105 oni zobowi\u0105zani do lojalnego i rzetelnego realizowania programu Rz\u0105du Rzeczypospolitej Polskiej, bez wzgl\u0119du na w\u0142asne przekonania i pogl\u0105dy polityczne. Tak\u017ce nie tylko osoby na wy\u017cszych stanowiskach wykonuj\u0105 polityk\u0119 rz\u0105du, a wszyscy cz\u0142onkowie korpusu s\u0142u\u017cby cywilnej, tak\u017ce Ci nadal zatrudniani w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru.<\/p>\n\n\n\n

Zmiana w\u0142adzy, zmiana standard\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n

Projekt ustawy nowelizuj\u0105cej ustaw\u0119 o s\u0142u\u017cbie cywilnej opublikowano 21 kwietnia 2026 r., a wi\u0119c prawie 2,5 roku od utworzenia koalicyjnego rz\u0105du. Prace legislacyjne nad projektem ustawy zapewne b\u0119d\u0105 trwa\u0142y wiele miesi\u0119cy. Nie mo\u017cna zatem ju\u017c dzisiaj m\u00f3wi\u0107 o odbudowie s\u0142u\u017cby cywilnej poprzez przywr\u00f3cenia porz\u0105dku prawnego, zachwianego przez poprzednik\u00f3w. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce przepisy prawa pracy pozwalaj\u0105 na przeprowadzenie konkursu przed powo\u0142aniem. Jednak w ci\u0105gu ostatnich 2,5 roku konkursy na wy\u017csze stanowiska w administracji rz\u0105dowej by\u0142y rzadko\u015bci\u0105. Pose\u0142 Jan Grabiec podczas wspomnianej konferencji prasowej powiedzia\u0142, \u017ce<\/p>\n\n\n\n

\n

Dzisiaj okazuje si\u0119, \u017ce ta elita s\u0142u\u017cby cywilnej, osoby na najwy\u017cszych stanowiskach, kierowniczych stanowiskach w s\u0142u\u017cbie cywilnej mog\u0105 pochodzi\u0107 zupe\u0142nie z zewn\u0105trz, mog\u0105 by\u0107 osobami przyj\u0119tymi bez konkursu, osobami co do kt\u00f3rych kwalifikacji, te kwalifikacje zosta\u0142y obni\u017cone, osobami, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 za sob\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 polityczn\u0105, przesz\u0142o\u015b\u0107 partyjn\u0105 i to nikomu nie przeszkadza. To jest obni\u017cenie dramatyczne standard\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Obecni rz\u0105dz\u0105cy nie tylko jak dot\u0105d nie zmienili wprowadzonego przez poprzednik\u00f3w prawa, ale sami z niego korzystaj\u0105. Zgodnie z przywo\u0142anym Sprawozdaniem Szefa S\u0142u\u017cby Cywilnej wed\u0142ug stanu na 31 grudnia 2025 r. 19,3% os\u00f3b, kt\u00f3re zajmuj\u0105 wy\u017csze stanowiska w s\u0142u\u017cbie cywilnej pochodzi\u0142o spoza korpusu s\u0142u\u017cby cywilnej. Co ciekawe w 2024 r. by\u0142o to 18,1%. Podczas tej samej konferencji prasowej pose\u0142 Andrzej Halicki powiedzia\u0142, \u017ce \u201ekorpus s\u0142u\u017cby cywilnej staje si\u0119 de facto korpusem jednej partii”. Obecnie mamy rz\u0105d koalicyjny. Czy to oznacza, \u017ce dzisiejszy korpus s\u0142u\u017cby cywilnej jest korpusem koalicyjnym? M\u00f3wi si\u0119, \u017ce punkt widzenia zale\u017cy od miejsca siedzenia. Czy\u017cby z \u0142aw rz\u0105dowych trudniej dostrzec wci\u0105\u017c obni\u017cone standardy?<\/p>\n\n\n\n

Warto mie\u0107 nadziej\u0119<\/h2>\n\n\n\n

Wprowadzenie prawnych gwarancji politycznej neutralno\u015bci s\u0142u\u017cby cywilnej ma na celu wykonywanie zada\u0144 pa\u0144stwa niezale\u017cnie od sk\u0142adu rz\u0105du. Pomimo deklaracji dokonania zmian w s\u0142u\u017cbie cywilnej przez polityk\u00f3w obecnej koalicji prawie 2,5 roku temu wci\u0105\u017c na nie czekamy. Nale\u017cy mie\u0107 jednak nadziej\u0119, \u017ce trwaj\u0105ce prace legislacyjne doprowadz\u0105 do powstania s\u0142u\u017cby cywilnej spe\u0142niaj\u0105cej wymogi konstytucyjne. Szkoda tylko, \u017ce do tego czasu s\u0142u\u017cba cywilna b\u0119dzie funkcjonowa\u0107 w warunkach obni\u017conych standard\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nale\u017cy mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce trwaj\u0105ce prace legislacyjne doprowadz\u0105 do powstania s\u0142u\u017cby cywilnej spe\u0142niaj\u0105cej wymogi konstytucyjne. Szkoda tylko, \u017ce do tego czasu s\u0142u\u017cba cywilna b\u0119dzie funkcjonowa\u0107 w warunkach obni\u017conych standard\u00f3w. W […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6551,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,35],"tags":[64,43,44,51,50,86],"class_list":["post-6550","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-aktualnosci","category-publicystyka","tag-neutralnosc-polityczna","tag-reforma-sluzby-cywilnej","tag-sluzba-cywilna","tag-szef-sluzby-cywilnej","tag-urzednicy","tag-wyzsze-stanowiska-w-sluzbie-cywilnej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6550"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6552,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6550\/revisions\/6552"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}