{"id":6016,"date":"2025-05-13T07:43:34","date_gmt":"2025-05-13T05:43:34","guid":{"rendered":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/?p=6016"},"modified":"2025-05-13T07:43:35","modified_gmt":"2025-05-13T05:43:35","slug":"czy-wydajac-miliardy-ze-srodkow-publicznych-nie-przeplacamy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/2025\/05\/13\/czy-wydajac-miliardy-ze-srodkow-publicznych-nie-przeplacamy\/","title":{"rendered":"Czy wydaj\u0105c miliardy ze \u015brodk\u00f3w publicznych nie przep\u0142acamy?"},"content":{"rendered":"\n

Wielu pogodzi\u0142o si\u0119 ju\u017c z tym, \u017ce prawo budowlane na Podhalu si\u0119 nie przyj\u0119\u0142o, ale ma\u0142o kto wie, \u017ce w administracji publicznej nie do ko\u0144ca przyj\u0119\u0142y si\u0119 pewne fragmenty ustawy o finansach publicznych. Chodzi o te artyku\u0142y ustawy o finansach publicznych, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do przegl\u0105du wydatk\u00f3w \u2013 narz\u0119dzia, kt\u00f3re mia\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 poprawie zarz\u0105dzania finansami publicznymi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 opublikowany na \u0142amach dodatku do Rzeczpospolitej \u2013 Tygodnika Urz\u0119dnik\u00f3w<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wydawa\u0107, ale m\u0105drze<\/h2>\n\n\n\n

Pa\u0144stwo nak\u0142ada podatki, a nast\u0119pnie egzekwuje ich pob\u00f3r w celu zaspokojenia naszych wsp\u00f3lnych potrzeb. Jakie s\u0105 to potrzeby, o tym decyduje w du\u017cym stopniu ustawodawca. Sporo \u015brodk\u00f3w przeznacza si\u0119 na sprawy socjalne. Sporo na ochron\u0119 zdrowia. Z oczywistych niestety wzgl\u0119d\u00f3w coraz wi\u0119cej tak\u017ce na bezpiecze\u0144stwo militarne.<\/p>\n\n\n\n

\u0141atwo jednak \u2013 zar\u00f3wno prawodawcy, jak i opinii publicznej \u2013 skupi\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na tym \u201eco\u201d nabywamy ze \u015brodk\u00f3w publicznych. Znacznie trudniej jest znale\u017a\u0107 odpowied\u017a na pytanie, na ile efektywnie to robimy. Czy nie przep\u0142acamy? Czy wydaj\u0105c miliardy z pieni\u0119dzy podatnik\u00f3w, osi\u0105gamy zak\u0142adane cele?<\/p>\n\n\n\n

Narz\u0119dziem, kt\u00f3re ma na celu skuteczne odpowiadanie na te w\u0105tpliwo\u015bci s\u0105 stosowane w wielu krajach przegl\u0105dy wydatk\u00f3w. Zgodnie z definicj\u0105 Organizacji Wsp\u00f3\u0142pracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) s\u0105 to \u201enarz\u0119dzia umo\u017cliwiaj\u0105ce systematyczn\u0105 analiz\u0119 bie\u017c\u0105cych wydatk\u00f3w rz\u0105dowych\u201d, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 do ustalania priorytet\u00f3w wydatk\u00f3w i realokacji.<\/p>\n\n\n\n

Nowelizacja przepis\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n

Dwa lata temu, 26 maja 2023 r., Sejm uchwali\u0142 ustaw\u0119 o zmianie ustawy o podatku od towar\u00f3w i us\u0142ug oraz niekt\u00f3rych innych ustaw (Dz.U. poz. 1059<\/a>). Jedn\u0105 z tych \u201einnych ustaw\u201d wtedy zmienionych by\u0142a ustawa o finansach publicznych, w kt\u00f3rej dodano art. 175a\u2013175h. Okre\u015blaj\u0105 one w pierwszej kolejno\u015bci istot\u0119 przegl\u0105du wydatk\u00f3w<\/a>, kt\u00f3r\u0105 sformu\u0142owano w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: <\/p>\n\n\n\n

\n

Minister Finans\u00f3w mo\u017ce prowadzi\u0107 przegl\u0105d wydatk\u00f3w (koszt\u00f3w) jednostek sektora finans\u00f3w publicznych w celu oddzia\u0142ywania w perspektywie wykraczaj\u0105cej poza rok bud\u017cetowy na poziom, struktur\u0119 oraz jako\u015b\u0107 wydatk\u00f3w publicznych, w szczeg\u00f3lno\u015bci stopie\u0144, w jakim przyczyniaj\u0105 si\u0119 one do skutecznej i efektywnej realizacji cel\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci pa\u0144stwa.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Dalej ustawodawca okre\u015bli\u0142 r\u00f3wnie\u017c kwestie bardziej szczeg\u00f3\u0142owe, takie jak zawarto\u015b\u0107 planu, programu oraz raportu przegl\u0105du. W art. 175f przewidziano delegacj\u0119 ustawow\u0105 do wydania rozporz\u0105dzenia Rady Ministr\u00f3w, w kt\u00f3rym zapisany mia\u0142 zosta\u0107 m.in. spos\u00f3b monitorowania przez ministra finans\u00f3w wykorzystania propozycji zmian zapisanych w raporcie.<\/p>\n\n\n\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wcze\u015bniej w polskim systemie finans\u00f3w publicznych funkcjonowa\u0142y ju\u017c przegl\u0105dy wydatk\u00f3w, ale by\u0142y one realizowane wy\u0142\u0105cznie na podstawie wewn\u0119trznego zarz\u0105dzenia ministra finans\u00f3w. Trudno by\u0142o wi\u0119c, co przyznawa\u0142 sam projektodawca, przeprowadza\u0107 tak ambitne zadanie na bazie tak w\u0105t\u0142ej podstawy prawnej. St\u0105d potrzeba silniejszego zakorzenienia go w prawie powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cym i st\u0105d sama nowelizacja.<\/p>\n\n\n\n

Teoria a praktyka<\/h2>\n\n\n\n

Jak w praktyce przebiega wdra\u017canie tych przepis\u00f3w w \u017cycie? Niestety, pomimo \u017ce obowi\u0105zuj\u0105 ju\u017c prawie dwa lata, trudno o powody do satysfakcji.<\/p>\n\n\n\n

Ministerstwo Finans\u00f3w, odpowiadaj\u0105c na m\u00f3j wniosek o dost\u0119p do informacji publicznej, przyzna\u0142o, \u017ce do tej pory przeprowadzono tylko jeden przegl\u0105d wydatk\u00f3w na podstawie znowelizowanej ustawy, \u201ea obecnie prowadzone s\u0105 dwa przegl\u0105dy wydatk\u00f3w, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 na etapie prac analitycznych\u201d. Gdy dopyta\u0142em o to, kt\u00f3rych jednostek wydatki podlega\u0142y zako\u0144czonemu ju\u017c przegl\u0105dowi, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce chodzi\u0142o o te poniesione na program \u201eCzyste powietrze\u201d (wydatki Narodowego Fundusz Ochrony \u015arodowiska i Gospodarki Wodnej, Ministerstwa Klimatu i \u015arodowiska oraz w zakresie podatkowej ulgi termomodernizacyjnej Ministerstwa Finans\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

Id\u0105c za ciosem, poprosi\u0142em zatem o udost\u0119pnienie mi raportu z tego przegl\u0105du, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u201eMinister Finans\u00f3w nie posiada uzgodnionych raport\u00f3w z przegl\u0105du, o kt\u00f3rych mowa w art. 175e ustawy o finansach publicznych\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Prace analityczne, kt\u00f3re tocz\u0105 si\u0119 obecnie, dotycz\u0105 z kolei wydatk\u00f3w ponoszonych:<\/p>\n\n\n\n