{"id":4268,"date":"2024-03-22T13:30:41","date_gmt":"2024-03-22T12:30:41","guid":{"rendered":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/?p=4268"},"modified":"2024-03-25T07:45:07","modified_gmt":"2024-03-25T06:45:07","slug":"kalizm-kompetencji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/2024\/03\/22\/kalizm-kompetencji\/","title":{"rendered":"Kalizm kompetencji"},"content":{"rendered":"\n

Henryk Sienkiewicz w swojej ksi\u0105\u017cce zawar\u0142 dwa kr\u00f3tkie zdania, kt\u00f3re idealnie opisuj\u0105 zjawisko towarzysz\u0105ce wymianie kadr w instytucjach publicznych w zwi\u0105zku ze zmian\u0105 w\u0142adzy jakim jest „kalizm kompetencji”. Kali, bohater szkolnej lektury \u201eW pustyni i w puszczy\u201d powiedzia\u0142:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n

Je\u015bli kto\u015b Kalemu zabra\u0107 krowy, to jest z\u0142y uczynek. Dobry, to jak Kali zabra\u0107 komu\u015b krowy.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Zgodnie z t\u0105 zasad\u0105 ocena czynu zale\u017cy od osoby sprawcy. Tak samo jest z ocenianiem kompetencji os\u00f3b zajmuj\u0105cych funkcje publiczne przez pryzmat ich powi\u0105zania z parti\u0105 polityczn\u0105 maj\u0105c\u0105 bezpo\u015bredni lub po\u015bredni wp\u0142yw na obsadzanie zajmowanych przez te osoby stanowiska. Uzasadnienie decydent\u00f3w zawsze jest takie same i sprowadza si\u0119 do twierdzenia, \u017ce dana osoba pe\u0142ni okre\u015blon\u0105 funkcj\u0119 ze wzgl\u0119du na jej kompetencj\u0119, a nie jej powi\u0105zania z ich \u015brodowiskiem. T\u0142umaczenia te powtarzaj\u0105 ich przeciwnicy, gdy sami staj\u0105 si\u0119 decydentami maj\u0105cymi mo\u017cliwo\u015b\u0107 wp\u0142ywania na obsadzanie stanowisk. Tak wi\u0119c ten sam cz\u0142owiek z uwagi na jego powi\u0105zania z decydentami dla jednych posiada kompetencje, a dla innych tych kompetencji nie posiada. Nawet je\u017celi posiadane dyplomy i do\u015bwiadczenie potwierdzaj\u0105 jego kompetencje. To jest w\u0142a\u015bnie „kalizm kompetencji”. Dana osoba przez drug\u0105 stron\u0119 sporu politycznego, ale przede wszystkim przez spo\u0142ecze\u0144stwo, jest oceniana przez pryzmat jej powi\u0105za\u0144, a nie rzeczywistych umiej\u0119tno\u015bci. Tylko jak spo\u0142ecze\u0144stwo ma oceni\u0107, czy kto\u015b kto obj\u0105\u0142 stanowisko merytoryczne, wymagaj\u0105ce posiadania okre\u015blonych kompetencji by\u0142 najlepszym kandydatem, czy te\u017c o jego wyborze zawa\u017cy\u0142y powi\u0105zania z decydentami? Czy to oznacza, \u017ce osoby kompetentne, powi\u0105zane z decydentami, nie powinny obejmowa\u0107 funkcji publicznych?<\/p>\n\n\n\n

Art. 60 Konstytucji RP<\/a> stanowi, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

\n

Obywatele polscy korzystaj\u0105cy z pe\u0142ni praw publicznych maj\u0105 prawo dost\u0119pu do s\u0142u\u017cby publicznej na jednakowych zasadach.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c to z samej Konstytucji wynika, \u017ce ka\u017cdy obywatel, nawet ten powi\u0105zany z decydentami, ma prawo dost\u0119pu do s\u0142u\u017cby publicznej, ale na jednakowych zasadach. W\u0142a\u015bnie w tych zasadach tkwi istota problemu „kalizmu kompetencji”. Gdyby rzeczywi\u015bcie w odczuciu spo\u0142ecznym istnia\u0142y jednakowe zasady dost\u0119pu do s\u0142u\u017cby publicznej, media nie opisywa\u0142yby historii os\u00f3b zwi\u0105zanych z t\u0105, czy inn\u0105 parti\u0105, kt\u00f3re obj\u0119\u0142y stanowiska na kt\u00f3rych obsadzanie mia\u0142a wp\u0142yw w\u0142a\u015bnie ta partia. W kraju, w kt\u00f3rym istniej\u0105 jednakowe dla wszystkich zasady dost\u0119pu do s\u0142u\u017cby publicznej, spo\u0142ecze\u0144stwo mia\u0142oby zaufania, \u017ce dzi\u0119ki zastosowanym zasadom naboru na dane stanowisko obj\u0105\u0142 je najbardziej kompetentny kandydat. \u017bywe zainteresowanie medi\u00f3w osobami powi\u0105zanymi z partiami politycznymi, maj\u0105cymi wp\u0142yw na obsadzenie zajmowanych przez nich stanowisk oraz towarzysz\u0105ce temu emocje, s\u0105 papierkiem lakmusowym niskiego, je\u017celi nawet nie zerowego, zaufania spo\u0142ecze\u0144stwa do zasad dost\u0119pu do s\u0142u\u017cby publicznej.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wno\u015b\u0107 obywateli w praktyce<\/h2>\n\n\n\n

W w\u0105skim rozumieniu s\u0142u\u017cba publiczna to s\u0142u\u017cba cywilna i administracja pa\u0144stwowa. Przyk\u0142adem braku dost\u0119pu do s\u0142u\u017cby publicznej dla ka\u017cdego obywatela na jednakowych zasadach jest fakt zniesienia w 2016 roku konkurs\u00f3w na wy\u017csze stanowiska w s\u0142u\u017cbie cywilnej<\/a>. Ustawodawca zdecydowa\u0142 si\u0119 pozostawi\u0107 konkursy jedynie na ni\u017csze stanowiska w s\u0142u\u017cbie cywilnej. Niekt\u00f3rzy mog\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce w sumie reforma ta sko\u0144czy\u0142a z fikcj\u0105 konkurs\u00f3w na dyrektor\u00f3w, kt\u00f3re cz\u0119sto by\u0142y „ustawiane”. Niemniej jednak, czy ewentualne nieprawid\u0142owo\u015bci usprawiedliwiaj\u0105 rezygnacj\u0119 z jakiejkolwiek weryfikacji kompetencji kandydat\u00f3w na stanowiska dyrektor\u00f3w w administracji publicznej? Zw\u0142aszcza w sytuacji, gdy takiej weryfikacji podlegaj\u0105 osoby ubiegaj\u0105ce si\u0119 o prac\u0119 na ni\u017cszych stanowiskach urz\u0119dniczych. Zgodnie z uchylonym art. 56 ust. 4 ustawy o s\u0142u\u017cbie cywilnej<\/a> w toku naboru na wy\u017csze stanowisko w s\u0142u\u017cbie cywilnej ocenie podlega\u0142o w szczeg\u00f3lno\u015bci do\u015bwiadczenie zawodowe kandydata, wiedza niezb\u0119dna do wykonywania zada\u0144 na stanowisku, na kt\u00f3re by\u0142 przeprowadzany nab\u00f3r, oraz kompetencje kierownicze. Tym samym konkursy wymaga\u0142y od kandydata spe\u0142nienia jaki\u015b merytorycznych wymaga\u0144, a co najwa\u017cniejsze ka\u017cdy je spe\u0142niaj\u0105cy m\u00f3g\u0142 si\u0119 o takim konkursie dowiedzie\u0107 i wzi\u0105\u0107 w nim udzia\u0142. Dzisiaj, poza w\u0105skim kr\u0119giem os\u00f3b, nikt nie wie, \u017ce jakie\u015b stanowisko dyrektora jest lub b\u0119dzie wolne. Brak jawno\u015bci w obsadzaniu stanowisk dyrektorskich nie sprzyja transparentno\u015bci \u017cycia publicznego. W konsekwencji ka\u017cdy dyrektor obejmuj\u0105cy stanowisko w drodze pozakonkursowej mo\u017ce by\u0107 podejrzewany, \u017ce obj\u0105\u0142 stanowisko nie dzi\u0119ki swoim kompetencjom a koneksjom. Taka sytuacja jest r\u00f3wnie\u017c zwyczajnie krzywdz\u0105ca dla fachowc\u00f3w na stanowiskach dyrektorskich.<\/p>\n\n\n\n

Jasne procedury drog\u0105 do r\u00f3wno\u015bci w dost\u0119pie do s\u0142u\u017cby publicznej<\/h2>\n\n\n\n

Art. 32 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, \u017ce wszyscy s\u0105 wobec prawa r\u00f3wni. Wszyscy maj\u0105 prawo do r\u00f3wnego traktowania przez w\u0142adze publiczne. Zapewnienie r\u00f3wnego traktowania w dost\u0119pie do s\u0142u\u017cby publicznej w instytucjach publicznych nie b\u0119dzie mo\u017cliwe, je\u017celi nie zostan\u0105 przyj\u0119te jasne, weryfikowalne procedury naboru. Nie tylko naboru na stanowiska kierownicze, ale r\u00f3wnie\u017c na te ni\u017csze. W mediach mo\u017cna znale\u017a\u0107 informacje o przypadkach „ustawiania” konkurs\u00f3w. Nieprawid\u0142owo\u015bci si\u0119 zdarzaj\u0105, ale rol\u0105 ustawodawcy jest tworzenie takiego prawa, kt\u00f3re te nieprawid\u0142owo\u015bci wyeliminuje. Bez wprowadzenia przepis\u00f3w gwarantuj\u0105cych rzetelne procedury naboru kandydat\u00f3w na stanowiska urz\u0119dnicze nie zbudujemy korpusu s\u0142u\u017cby cywilnej, o kt\u00f3rym mowa w art. 153 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z nim:<\/p>\n\n\n\n

\n

W celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zada\u0144 pa\u0144stwa, w urz\u0119dach administracji rz\u0105dowej dzia\u0142a korpus s\u0142u\u017cby cywilnej.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Urz\u0119dnicy wy\u0142onieni w transparentnych konkursach, kt\u00f3rych prawid\u0142owo\u015b\u0107 b\u0119dzie mog\u0142a zosta\u0107 zweryfikowana, nawet je\u017celi b\u0119d\u0105 w jaki\u015b spos\u00f3b powi\u0105zani z t\u0105, czy inn\u0105 parti\u0105, nie b\u0119d\u0105 podejrzewani o brak kompetencji. Pewnie znajd\u0105 si\u0119 krytycy, kt\u00f3rzy stwierdz\u0105, \u017ce nawet najlepsz\u0105 procedur\u0119 mo\u017cna wypaczy\u0107. Niemniej jednak bez wprowadzenia rozwi\u0105za\u0144 przynajmniej ograniczaj\u0105cych mo\u017cliwo\u015b\u0107 zatrudniania w oparciu o koneksje a nie kompetencje, nic si\u0119 nie zmieni.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce prawo pe\u0142ni tak\u017ce funkcj\u0119 wychowawcz\u0105, a przyk\u0142ad idzie z g\u00f3ry. Je\u017celi ustawodawca przyjmie przepisy eliminuj\u0105ce w jak najwi\u0119kszym stopniu ryzyko nieprawid\u0142owo\u015bci w toku procedury obsadzania stanowisk, to z pewno\u015bci\u0105 wp\u0142ynie to na dzia\u0142anie os\u00f3b stosuj\u0105cych te przepisy, a by\u0107 mo\u017ce nawet na postaw\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa. Wprowadzanie takich przepis\u00f3w doprecyzuje i urealni jedn\u0105 z zasad s\u0142u\u017cby cywilnej jak\u0105 jest zasada otwarto\u015bci i konkurencyjno\u015bci naboru.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Zapnijmy pasy!<\/h2>\n\n\n\n

Kiedy\u015b m\u00f3j kilkuletni syn krzykn\u0105\u0142 na nas jak zapomnieli\u015bmy zapi\u0105\u0107 jego pas w samochodzie. Dla mojego syna konieczno\u015b\u0107 zapi\u0119cia pas\u00f3w jest zupe\u0142nie naturalna. Od urodzenia rytua\u0142 jazdy samochodem obejmowa\u0142 zapinanie pas\u00f3w. W jego dzieci\u0119cej \u015bwiadomo\u015bci brak zapi\u0119tych pas\u00f3w nie pozwala na jazd\u0119 samochodem, bo pasy po prostu musz\u0105 by\u0107 zapi\u0119te. Chocia\u017c zada\u0142 nam tysi\u0105ce pyta\u0144, to nie pami\u0119tam, aby kiedykolwiek zapyta\u0142 dlaczego musi zapina\u0107 pasy. Zapi\u0119cie pas\u00f3w dla mojego dziecka jest czym\u015b normalnym. Tak jak r\u00f3wnie\u017c dla zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci Polak\u00f3w, gdy\u017c zwyczajnie zapi\u0119cie pas\u00f3w zwi\u0119ksza bezpiecze\u0144stwa i jest prawnym obowi\u0105zkiem. <\/p>\n\n\n\n

Rzetelne, weryfikowalne procedury naboru os\u00f3b na stanowiska wymagaj\u0105ce kompetencji merytorycznych pozwol\u0105 zmieni\u0107 do\u015b\u0107 cz\u0119sto obecnie wyst\u0119puj\u0105ce w spo\u0142ecze\u0144stwie przekonanie, \u017ce o obj\u0119ciu stanowiska decyduj\u0105 powi\u0105zania z decydentami, a nie kompetencje. Je\u017celi norm\u0105 stanie si\u0119 obsadzania stanowisk publicznych wymagaj\u0105cych posiadania okre\u015blonych kompetencji w drodze przejrzystych konkurs\u00f3w, to nawet osoby powi\u0105zane z t\u0105, czy inn\u0105 opcj\u0105 polityczn\u0105 nie b\u0119d\u0105 oceniane na podstawie tych powi\u0105za\u0144. Kompetencje i kwalifikacje ka\u017cdego obywatela do pe\u0142nienia merytorycznych, pozapolitycznych funkcji publicznych, mog\u0105 i powinny podlega\u0107 weryfikacji na jednakowych, r\u00f3wnych dla wszystkich zasadach.<\/p>\n\n\n\n

Tak jak powszechnym zjawiskiem jest zapinanie pas\u00f3w w samochodzie, tak samo powszechne powinny by\u0107 rzetelne konkursy na stanowiska w instytucjach publicznych. Wprowadzenie jasnych procedur konkursowych na stanowiska w s\u0142u\u017cbie publicznej wyeliminuje, a przynajmniej ograniczy problem „kalizmu kompetencji”. Je\u017celi prawid\u0142owo\u015b\u0107 naboru b\u0119dzie mog\u0142a zosta\u0107 zweryfikowana, to nawet cz\u0142owiek powi\u0105zany z t\u0105 czy inn\u0105 opcj\u0105 b\u0119dzie postrzegany przez pryzmat kompetencji, a nie koneksji. W \u015brodowisku urz\u0119dnik\u00f3w i komentator\u00f3w \u017cycia publicznego pojawia si\u0119 wiele propozycji ukszta\u0142towania konkurs\u00f3w w instytucjach publicznych. Nadal s\u0105 te\u017c obecne g\u0142osy wskazuj\u0105ce wady konkurs\u00f3w, takie jak przyk\u0142adowo czas ich trwania. Niemniej jednak konkursy s\u0105 jedynym instrumentem zapewniaj\u0105cym ka\u017cdemu obywatelowi dost\u0119p do s\u0142u\u017cby publicznej na jednakowych zasadach, a ewentualne ich wady mo\u017cna zawsze pr\u00f3bowa\u0107 ograniczy\u0107 w drodze rozs\u0105dnej legislacji. W zwi\u0105zku z tym tak istotne jest przekonanie opinii publicznej oraz decydent\u00f3w do idei obsadzania wszystkich stanowisk w s\u0142u\u017cbie cywilnej w drodze rzetelnych i transparentnych konkurs\u00f3w, a tak\u017ce wdro\u017cenia odpowiednich regulacji jak najszybciej.<\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z art. 1 Konstytucji RP: <\/p>\n\n\n\n

\n

Rzeczpospolita Polska jest dobrem wsp\u00f3lnym wszystkich obywateli.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Ka\u017cdy powinien m\u00f3c pracowa\u0107 dla Rzeczypospolitej Polskiej, bez wzgl\u0119du na to kim jest i kogo zna, b\u0105d\u017a nie zna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Henryk Sienkiewicz w swojej ksi\u0105\u017cce zawar\u0142 dwa kr\u00f3tkie zdania, kt\u00f3re idealnie opisuj\u0105 zjawisko towarzysz\u0105ce wymianie kadr w instytucjach publicznych w zwi\u0105zku ze zmian\u0105 w\u0142adzy jakim jest „kalizm kompetencji”. Kali, bohater […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4269,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,35],"tags":[76,43,44,39],"class_list":["post-4268","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-aktualnosci","category-publicystyka","tag-nabory-do-sluzby-cywilnej","tag-reforma-sluzby-cywilnej","tag-sluzba-cywilna","tag-zarzadzanie-panstwem"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4268","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4268"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4268\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4277,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4268\/revisions\/4277"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4269"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4268"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4268"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4268"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}