{"id":4029,"date":"2023-05-14T21:14:00","date_gmt":"2023-05-14T20:14:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/?p=4029"},"modified":"2025-02-24T08:53:58","modified_gmt":"2025-02-24T07:53:58","slug":"apolitycznosc-stosowana-a-mialo-byc-tak-pieknie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/2023\/05\/14\/apolitycznosc-stosowana-a-mialo-byc-tak-pieknie\/","title":{"rendered":"APOLITYCZNO\u015a\u0106 STOSOWANA – A MIA\u0141O BY\u0106 TAK PI\u0118KNIE\u2026"},"content":{"rendered":"\n

Jestem ju\u017c po lekturze ksi\u0105\u017cki prof. Marii Gintowt-Jankowicz pt. „Apolityczno\u015b\u0107 stosowana. Moje lata ze s\u0142u\u017cb\u0105 cywiln\u0105”. Jako ksapowy patriota, absolwent XXIV Promocji Wies\u0142aw Chrzanowski, nie mog\u0142em przepu\u015bci\u0107 okazji, \u017ceby dowiedzie\u0107 si\u0119, jak to by\u0142o na pocz\u0105tku istnienia naszej jedynej w swoim rodzaju „Szko\u0142y rycerskiej” oraz tego, jak – w za\u0142o\u017ceniach – by\u0107 powinno (bo ju\u017c jak jest obecnie lub przynajmniej jak by\u0142o jeszcze kilka lat temu, wiem do\u015b\u0107 dobrze).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wszystkim tym, kt\u00f3rzy ci\u0105gle wahaj\u0105 si\u0119 czy ksi\u0105\u017ck\u0119 kupi\u0107, czy nie, czyta\u0107 lub nie, m\u00f3wi\u0119: „kupi\u0107 i czyta\u0107”. Cho\u0107 niekoniecznie ca\u0142\u0105, gdy\u017c wi\u0119ksza jej cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cona jest dosy\u0107 drobiazgowej analizie stanu sprzed powo\u0142ania KSAP-u do \u017cycia oraz okresowi, w kt\u00f3rym pani profesor ju\u017c t\u0105 ku\u017ani\u0105 elit kierowa\u0142a (1991-2006). Ta cz\u0119\u015b\u0107 jest, moim zdaniem, skierowana raczej do znawc\u00f3w tematu i co bardziej zaanga\u017cowanych absolwent\u00f3w Szko\u0142y. Ja sam, czytaj\u0105c m.in. o za\u0142o\u017ceniach programowych formu\u0142owanych we wczesnych latach 90., przypomina\u0142em sobie kolejne wyk\u0142ady i zaj\u0119cia praktyczne, wyjazdy zagraniczne, spotkania z wybitnymi (przynajmniej teoretycznie) postaciami \u017cycia publicznego, sta\u017ce krajowe i zagraniczne. Opr\u00f3cz zrozumia\u0142ego sentymentu wywo\u0142ywa\u0142o to u mnie refleksj\u0119, \u017ce te niespe\u0142na dwa lata, kt\u00f3re sp\u0119dzi\u0142em w KSAP-ie, bardzo wiele mi da\u0142y. Przeobrazi\u0142y m\u0142odego ch\u0142opaka z Krakowa, ledwo co zorientowanego w sposobie funkcjonowania nowoczesnego pa\u0144stwa, w \u015bwiadomego, o wiele bardziej do\u015bwiadczonego, a przy tym wci\u0105\u017c m\u0142odego urz\u0119dnika, biegle poruszaj\u0105cego si\u0119 po pogmatwanej strukturze polskiej administracji. I cho\u0107 zderzenie przyswojonej w KSAP teorii z biurokratyczn\u0105 praktyk\u0105 okaza\u0142o si\u0119 bolesne, mog\u0119 \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce KSAP w dotychczasowej formule ma nadal ogromny sens i wiele dobrego wynikn\u0119\u0142o z jego powo\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

KSAP – WISIENKA NA TORCIE, KT\u00d3RY NIGDY NIE POWSTWA\u0141<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Wbrew tytu\u0142owi ksi\u0105\u017cka jest przede wszystkim o Krajowej Szkole Administracji Publicznej. O jej genezie, o burzliwym procesie jej powstawania, o pierwszych latach funkcjonowania. Znale\u017a\u0107 w niej mo\u017cna mn\u00f3stwo danych, wiele informacji zakulisowych, wiele „smaczk\u00f3w” dobrze oddaj\u0105cych gor\u0105cy, ale te\u017c bardzo tw\u00f3rczy i optymistyczny okres pierwszych lat transformacji. To co jest jednak w tej ksi\u0105\u017cce najwa\u017cniejsze oddaje jeden, bardzo kr\u00f3tki cytat:<\/p>\n\n\n\n

\n

Krajowa Szko\u0142a Administracji Publicznej\u00a0to osamotniona wyspa w niekompatybilnym otoczeniu.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

KSAP to wisienka na torcie, kt\u00f3rego nie ma lub kt\u00f3rego kto\u015b zapomnia\u0142 wstawi\u0107 do lod\u00f3wki. KSAP to w\u0105ska brama – przez kt\u00f3r\u0105 do niedawna przeciskali si\u0119 tylko najlepsi z najlepszych – prowadz\u0105ca de facto<\/em> donik\u0105d, a konkretnie do urz\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re cho\u0107 same mo\u017ce i s\u0105 „administracyjn\u0105 ekstraklas\u0105” (ministerstwa, urz\u0119dy centralne, plac\u00f3wki dyplomatyczne itd.), to ani nie tworz\u0105 sp\u00f3jnego systemu, ani te\u017c nie oferuj\u0105 jasnej i atrakcyjnej \u015bcie\u017cki kariery dla swoich najzdolniejszych pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Szko\u0142a mia\u0142a by\u0107 tak elitarna, \u017ce to sam premier przedstawia absolwentom KSAP odpowiednie stanowiska pracy. Tyle w teorii (art. 5 ust. 1 ustawy o KSAP<\/a>). W praktyce, co przyznaje autorka ksi\u0105\u017cki, urz\u0119dy zazwyczaj daj\u0105, co maj\u0105, bez specjalnego zwa\u017cania na unikalny charakter kszta\u0142cenia stacjonarnego (przygotowuj\u0105cego do pe\u0142nienia wy\u017cszych stanowisk urz\u0119dniczych). Podobno zdarza\u0142y si\u0119 nawet takie lata, w kt\u00f3rych niekt\u00f3re urz\u0119dy wr\u0119cz sabotowa\u0142y proces przyjmowania kolejnych rocznik\u00f3w KSAP w szeregi administracji rz\u0105dowej, tak manipuluj\u0105c wakatami, aby w odpowiednim momencie zg\u0142osi\u0107 brak wolnych miejsc, a z naborami ruszy\u0107, gdy ju\u017c b\u0119dzie po wszystkim.<\/p>\n\n\n\n

S\u0141U\u017bBA CYWILNA – CO Z TYM KORPUSEM?<\/h2>\n\n\n\n

„Apolityczno\u015b\u0107 stosowana” jest pozycj\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 z racji na bardzo interesuj\u0105ce om\u00f3wienie kszta\u0142towania si\u0119 polskiej wersji\u00a0civil service<\/em>. KSAP mia\u0142 by\u0107 zaczynem (zal\u0105\u017ckiem) profesjonalnej i bezstronnej s\u0142u\u017cby cywilnej. Tymczasem pierwsz\u0105 ustaw\u0119 o s\u0142u\u017cbie cywilnej uchwalono dopiero w 1996 r. Kolejn\u0105 w 1998 r., kolejn\u0105 (a w\u0142a\u015bciwie pakiet dw\u00f3ch uzupe\u0142niaj\u0105cych si\u0119 ustaw) w 2006 r., a ostatni\u0105,\u00a0nadal obowi\u0105zuj\u0105c\u0105<\/a>\u00a0w 2008 r. Prof. Gintowt-Jankowicz wskazuje jak bardzo zmienia\u0142y si\u0119 koncepcje, jak r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania by\u0142y przyjmowane, bez ogl\u0105dania si\u0119 na wcze\u015bniejsze (dobre czy z\u0142e).<\/p>\n\n\n\n

\n

Nie wiem, jakich trzeba do\u015bwiadcze\u0144 (a mo\u017ce i nauk), aby szeroko pojmowana klasa polityczna dojrza\u0142a do samoograniczenia si\u0119, umo\u017cliwiaj\u0105c pa\u0144stwowym urz\u0119dnikom apolityczne, zawodowe, rzetelne i bezstronne wykonywanie zada\u0144 pa\u0144stwa.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Okazuje si\u0119, \u017ce co\u015b co mia\u0142o by\u0107 jedynie forpoczt\u0105, sta\u0142o si\u0119 katedr\u0105 na pustyni. Jest to tym bardziej przykra konstatacja, gdy przypomnimy sobie, \u017ce i sam KSAP mo\u017ce lada chwila straci\u0107 na swym unikalnym charakterze.\u00a0Ustawa o zmianie ustawy o s\u0142u\u017cbie cywilnej oraz niekt\u00f3rych innych ustaw<\/a>\u00a0zosta\u0142a uchwalona 14 kwietnia 2023 r., a w niej znalaz\u0142 si\u0119 zapis\u00a0– zg\u0142oszony jako poprawka poselska – o „kszta\u0142ceniu dualnym”.\u00a0Pisa\u0142em\u00a0ju\u017c szerzej o zagro\u017ceniach wynikaj\u0105cych z tego rozwi\u0105zania, tutaj tylko wspomn\u0119, \u017ce otwarto\u015b\u0107 i konkurencyjno\u015b\u0107 nabor\u00f3w do s\u0142u\u017cby cywilnej po raz kolejny zmaleje wraz z prawdopodobnym odci\u0119ciem si\u0119 KSAP-u od kandydat\u00f3w spoza administracji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

RESORTOWO\u015a\u0106 – NIEULECZONA CHOROBA PA\u0143STWA POLSKIEGO<\/h2>\n\n\n\n

Z pewno\u015bci\u0105 interesuj\u0105ce w tej ksi\u0105\u017cce jest r\u00f3wnie\u017c to, co prof. Gintowt-Jankowicz napisa\u0142a o jej relacjach, jako za\u0142o\u017cycielki i wieloletniej dyrektorki Szko\u0142y, z politykami. O diametralnej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy pi\u0119knymi i obiecuj\u0105cymi deklaracjami, a p\u00f3\u017aniejsz\u0105 praktyk\u0105. Nie, nie zarzucam tu nikomu hipokryzji i nies\u0142owno\u015bci. Podejrzewam raczej, \u017ce ju\u017c wtedy Polsk\u0105 rz\u0105dzi\u0142a owiana z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 „resortowo\u015b\u0107”. Ta choroba za nic sobie ma obietnice kolejnych premier\u00f3w. Trawi pa\u0144stwo polskie niezale\u017cnie od tego, czy w\u0142adz\u0119 sprawuje prawica, lewica, czy centrum. Dowodem na to, dobitnie przedstawionym w „Apolityczno\u015bci stosowanej”, by\u0142a cho\u0107by decyzja Lecha Kaczy\u0144skiego, kt\u00f3ry praktycznie z marszu zatrudni\u0142 po\u0142ow\u0119 pierwszej promocji. Jedni widz\u0105 w tym jego wizjonerstwo, ale ja w tym przypadku dostrzegam szklank\u0119 do po\u0142owy pust\u0105. \u00d3wczesny Prezes NIK przygarn\u0105\u0142 ludzi, kt\u00f3rych administracja raczkuj\u0105cej III RP przygarn\u0105\u0107 nie za bardzo chcia\u0142a (pomimo, jak nigdy p\u00f3\u017aniej, przyjaznego nastawienia pierwszych szef\u00f3w rz\u0105du). Podobna sytuacja, cho\u0107 ju\u017c bez „rycerza na bia\u0142ym koniu”, powtarza\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej wielokrotnie – Szko\u0142a przyjmowa\u0142a kolejnych m\u0142odych pa\u0144stwowc\u00f3w, kszta\u0142ci\u0142a ich za niema\u0142e pieni\u0105dze, a nast\u0119pnie wypuszcza\u0142a w „system”, kt\u00f3ry nie by\u0142 zainteresowany zapewnieniem stanowisk na miar\u0119 ich kompetencji. Partykularyzmy okazywa\u0142y si\u0119 wi\u0119c silniejsze ni\u017c uniwersalna i obiektywna potrzeba zatrudniania kompetentnych, m\u0142odych urz\u0119dnik\u00f3w w skostnia\u0142ych strukturach administracyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Resortowo\u015b\u0107 zosta\u0142a te\u017c wspomniana przez pani\u0105 profesor w kontek\u015bcie wyj\u0105tkowej konsekwencji kolejnych kierownictw Ministerstwa Spraw Zagranicznych w wi\u0119kszym lub mniejszym izolowaniu si\u0119 od reszty s\u0142u\u017cby cywilnej. Ta nieszcz\u0119sna splendid isolation skutkowa\u0142a kolejnymi ustawami o s\u0142u\u017cbie zagranicznej (pierwsza z 2001 r., a druga – obowi\u0105zuj\u0105ca<\/a> – z 2021 r.), a nawet utworzeniem odr\u0119bnej, pod pewnymi wzgl\u0119dami konkurencyjnej wzgl\u0119dem KSAP, szko\u0142y dla m\u0142odych dyplomat\u00f3w – Akademii Dyplomatycznej<\/a>. Czy praca dla Polski nie powinna by\u0107 traktowana jako warto\u015b\u0107 nadrz\u0119dna i sprzyjaj\u0105ca konsolidacji urz\u0119dniczego korpusu? Czy oczywista specyfika pracy poza granicami kraju stanowi wystarczaj\u0105cy pow\u00f3d, aby tworzy\u0107 r\u00f3wnoleg\u0142y system prawno-organizacyjny? Czy w przysz\u0142o\u015bci nie b\u0119dzie to dobr\u0105 wym\u00f3wk\u0105 np. dla s\u0142u\u017cb skarbowych \u017ceby w pewnym momencie uzasadni\u0107 „oderwanie” urz\u0119dnik\u00f3w Krajowej Administracji Skarbowej od pozosta\u0142ych pracownik\u00f3w rz\u0105dowych?<\/p>\n\n\n\n

Jako „rozsadnik” systemu administracyjnego w Polsce prof. Gintowt-Jankowicz wskazuje w ko\u0144cu na przepisy ustawy z dnia 16 wrze\u015bnia 1982 r. o pracownikach urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych<\/a>. Z pewnych wzgl\u0119d\u00f3w ustawa pami\u0119taj\u0105ca mroczne czasy stanu wojennego okazuje si\u0119 wygodn\u0105 „drog\u0105 na skr\u00f3ty” dla tych, kt\u00f3rym by\u0107 mo\u017ce nie w smak wysokie standardy nowoczesnej s\u0142u\u017cby cywilnej (odnosz\u0105ce si\u0119 m.in. do konkurencyjno\u015bci nabor\u00f3w i trwa\u0142o\u015bci zatrudnienia). I znowu pytanie: czy mo\u017cemy liczy\u0107 na to, \u017ce decydenci zdecyduj\u0105 si\u0119 kiedy\u015b na samoograniczenie i wprowadzenie – cho\u0107by w samej tylko administracji rz\u0105dowej – jednolitego, profesjonalnego korpusu urz\u0119dniczego, w kt\u00f3rym obowi\u0105zywa\u0107 b\u0119d\u0105 najwy\u017csze standardy profesjonalizmu i politycznej neutralno\u015bci? Miejmy nadziej\u0119, ale bez presji ze strony os\u00f3b i organizacji zainteresowanych sprawno\u015bci\u0105 pa\u0144stwa mo\u017ce by\u0107 o to niezwykle trudno.<\/p>\n\n\n\n

KSI\u0104\u017bKA O PRZESZ\u0141O\u015aCI?<\/h2>\n\n\n\n

Mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce „Apolityczno\u015b\u0107 stosowana” jest ksi\u0105\u017ck\u0105 historyczn\u0105. Opisuje wszak przede wszystkim przebieg tworzenia i wczesnego funkcjonowania Krajowej Szko\u0142y Administracji Publicznej oraz – w mniejszym stopniu – histori\u0119 wykuwania prawa urz\u0119dniczego w Polsce. Czym zatem mog\u0142aby prof. Maria Gintowt-Jankowicz zainteresowa\u0107 osoby, kt\u00f3re o KSAP-ie nawet nie s\u0142ysza\u0142y, a w pracy w administracji wcale nie my\u015bl\u0105?<\/p>\n\n\n\n

Poprzez histori\u0119 KSAP-u dowiadujemy si\u0119 wiele o przyczynach dzisiejszego, moim zdaniem niesatysfakcjonuj\u0105cego stanu niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego oraz o powszechnym podej\u015bciu (tak\u017ce na poziomie politycznym) do administracji publicznej. Skoro „ku\u017ania elit” musi zmaga\u0107 si\u0119 z tak wieloma przeciwno\u015bciami i z tak wielkim niezrozumieniem ze strony decydent\u00f3w, kt\u00f3rzy jak ma\u0142o kto powinni docenia\u0107 jej znaczenie, to nie spos\u00f3b oczekiwa\u0107, \u017ce coraz bardziej z\u0142o\u017cone zadania pa\u0144stwa b\u0119d\u0105 realizowane efektywnie. Bo czyimi r\u0119kami mia\u0142oby si\u0119 to odbywa\u0107? Dobrze przeszkolonych, ale nielicznych i cz\u0119sto \u017ale ulokowanych absolwent\u00f3w KSAP? Innych cz\u0142onk\u00f3w korpusu s\u0142u\u017cby cywilnej, kt\u00f3rzy do tej pory nie doczekali si\u0119 warunk\u00f3w pracy i p\u0142acy odpowiadaj\u0105cych wielkiej odpowiedzialno\u015bci spoczywaj\u0105cej na ich barkach? A mo\u017ce pracownik\u00f3w spoza administracji, kt\u00f3rym powierzymy realizacj\u0119 zada\u0144 pa\u0144stwa na zasadzie outsourcingu (a co jest ju\u017c praktykowane – o administracji w r\u0119kach menad\u017cer\u00f3w, a wi\u0119c tzw. „administracji r\u00f3wnoleg\u0142ej”, pisali w 2022 r. w swoim raporcie<\/a> autorzy z Centrum Polityk Publicznych)?<\/p>\n\n\n\n

Trudno o optymizm, ale trzeba wierzy\u0107 i dzia\u0142a\u0107. Skoro po tak fantastycznej, bezkrwawej, ale te\u017c (jak, za Antonim Dudkiem<\/a>, twierdzi autorka) reglamentowanej rewolucji z 1989 r., uda\u0142o nam si\u0119 dokona\u0107 tak wielkiego skoku rozwojowego w sferze gospodarczej, mo\u017ce kiedy\u015b w ko\u0144cu uda si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wyrwa\u0107 z pu\u0142apki „pa\u0144stwa w smole” i Polski resortowej. Bez efektywnej s\u0142u\u017cby cywilnej szanse na to s\u0105 jednak mizerne.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

27 kwietnia br. odby\u0142a si\u0119 premiera ksi\u0105\u017cki w KSAP. W spotkaniu udzia\u0142 wzi\u0119li prof. Maria Gintowt-Jankowicz oraz Jan Maria Rokita (w latach 1992-1993 szef Urz\u0119du Rady Ministr\u00f3w oraz pose\u0142 X, I, II, III, IV i V kadencji). Z kolei 30 kwietnia, na antenie TVP Kultura, w programie „Trzeci Punkt Widzenia”, o ksi\u0105\u017cce rozmawiali<\/a> filozofowie: Dariusz Kar\u0142owicz, Dariusz Gawin oraz Marek Cichocki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jestem ju\u017c po lekturze ksi\u0105\u017cki prof. Marii Gintowt-Jankowicz pt. „Apolityczno\u015b\u0107 stosowana. Moje lata ze s\u0142u\u017cb\u0105 cywiln\u0105”. Jako ksapowy patriota, absolwent XXIV Promocji Wies\u0142aw Chrzanowski, nie mog\u0142em przepu\u015bci\u0107 okazji, \u017ceby dowiedzie\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4030,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[130,35],"tags":[72,62,43,44],"class_list":["post-4029","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-ksap","category-publicystyka","tag-ksap","tag-recezja","tag-reforma-sluzby-cywilnej","tag-sluzba-cywilna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4029","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4029"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4029\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4031,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4029\/revisions\/4031"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4030"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}