{"id":3981,"date":"2023-06-13T13:23:00","date_gmt":"2023-06-13T12:23:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/?p=3981"},"modified":"2024-03-29T20:33:31","modified_gmt":"2024-03-29T19:33:31","slug":"polityk-i-urzednik-w-jednym-stali-domu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/2023\/06\/13\/polityk-i-urzednik-w-jednym-stali-domu\/","title":{"rendered":"POLITYK I URZ\u0118DNIK W JEDNYM STALI DOMU"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bardzo brakuje nam w Polsce instytucji, kt\u00f3ra zajmowa\u0142aby si\u0119 problematyk\u0105 dzia\u0142ania instytucji publicznych w oderwaniu od bie\u017c\u0105cej polityki, ale te\u017c od zagadnie\u0144&nbsp;<em>stricte<\/em>&nbsp;merytorycznych, bran\u017cowych. Takiej, kt\u00f3ra nie analizowa\u0142aby szczeg\u00f3\u0142owo konkretnych&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/2872002336510626276?hl=pl#\">polityk publicznych<\/a>, a raczej stara\u0142a si\u0119 znale\u017a\u0107 odpowied\u017a&nbsp;na pytanie o to, jak powinny dzia\u0142a\u0107 poszczeg\u00f3lne elementy systemu \u017ceby jakiekolwiek merytoryczne reformy mia\u0142y realne szanse powodzenia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Instytucji takiej nie trzeba by\u0142oby wymy\u015bla\u0107 od zera. Na przyk\u0142ad w USA dzia\u0142a\u00a0<a href=\"https:\/\/ourpublicservice.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Partnership for Public Service<\/a>\u00a0&#8211; think tank, kt\u00f3rego celem jest &#8222;budowanie lepszego rz\u0105du i silniejszej demokracji&#8221; (rz\u0105du rozumianego szeroko, jako ca\u0142ej administracji rz\u0105dowej). W Wielkiej Brytanii maj\u0105 z kolei\u00a0<a href=\"https:\/\/www.instituteforgovernment.org.uk\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Institute for Government<\/a>\u00a0&#8211; think tank d\u0105\u017c\u0105cy do tego, aby uczyni\u0107 rz\u0105d bardziej efektywnym. (&#8222;Dzi\u0119ki dog\u0142\u0119bnej analizie, komentarzom ekspert\u00f3w i wydarzeniom publicznym badamy, jak dzia\u0142a rz\u0105d \u2013 i jak mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 lepiej&#8221;). PfPS znane jest m.in. z dzia\u0142a\u0144 podejmowanych na rzecz p\u0142ynnego przekazania w\u0142adzy przez administracj\u0119 ust\u0119puj\u0105cego prezydenta (<a href=\"https:\/\/ourpublicservice.org\/our-solutions\/presidential-transition\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Presidential Transition<\/a>). IfG natomiast organizuje warsztaty dla nowych ministr\u00f3w, w czasie kt\u00f3rych mog\u0105 si\u0119 oni dowiedzie\u0107, co robi\u0107 \u017ceby by\u0107 dobrym (skutecznym) ministrem (<a href=\"https:\/\/www.instituteforgovernment.org.uk\/ifg-academy\/ministers\/support-ministers\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Support for ministers<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p>Czy\u017c nie by\u0142oby pi\u0119knie, gdyby w przysz\u0142o\u015bci i u nas jaka\u015b organizacja pozarz\u0105dowa nie anga\u017cowa\u0142a si\u0119 po kt\u00f3rejkolwiek stronie sporu politycznego, a zamiast tego stara\u0142aby si\u0119 wypracowywa\u0107 rozwi\u0105zania gotowe do wykorzystania przez ka\u017cdy kolejny, demokratycznie wybrany rz\u0105d RP? Czy nie wp\u0142yn\u0119\u0142oby to pozytywnie na jako\u015b\u0107 \u017cycia w Polsce? W ko\u0144cu spo\u0142ecze\u0144stwo polskie b\u0119dzie zawsze zr\u00f3\u017cnicowane \u015bwiatopogl\u0105dowo, partie polityczne b\u0119d\u0105 zawsze odzwierciedla\u0142y te r\u00f3\u017cnice, ale tak d\u0142ugo jak kolejne rz\u0105dy b\u0119dziemy wybiera\u0107 co kilka lat w lokalach wyborczych, zawsze kolejne ekipy b\u0119d\u0105 musia\u0142y mierzy\u0107 si\u0119 z wyzwaniami powa\u017cnymi, cho\u0107 zazwyczaj trywialnymi i dalekimi od czerwonych pask\u00f3w serwis\u00f3w informacyjnych (dajmy na to: czas oczekiwania na porad\u0119 u gastrologa, wska\u017aniki \u015bmiertelnych wypadk\u00f3w drogowych, innowacyjno\u015b\u0107 i konkurencyjno\u015b\u0107 polskich przedsi\u0119biorstw na rynkach zagranicznych itd.).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/2872002336510626276?hl=pl#\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEjegrxWAp5ZV1A6grXfFbjvUzAPIEp4buMGHtW-c0y96NiSNxN17h1HaP9sDUCPZO3wNsrt_wrb2yhFtI67JBD-jYTZlx3le7kVFs9Ud64QfrJBc-1nOMSXi0JqD8nldl3-MY02RpEKeDt1h8qmWt3MdZs56ZffAYxbcqgQmoGYjwaFRnnniiX2C2Zwww\/w388-h470\/gykmn3eFq6QMuulRh8iz28tHMO7VZcti.png\" alt=\"\" style=\"width:387px;height:auto\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">URZ\u0118DNICZA BEZSTRONNO\u015a\u0106 I LOJALNO\u015a\u0106<\/h2>\n\n\n\n<p>Nie chcia\u0142bym tu jednak rozwodzi\u0107 si\u0119 na temat PfPS czy IfG (mo\u017ce innym razem b\u0119dzie okazja). Chcia\u0142bym natomiast skupi\u0107 si\u0119 na jednym tylko, ale bardzo wa\u017cnym aspekcie ich dzia\u0142alno\u015bci, mianowicie na budowaniu dobrych (konstruktywnych) relacji mi\u0119dzy demokratycznie wybranym rz\u0105dem a neutraln\u0105 politycznie s\u0142u\u017cb\u0105 cywiln\u0105. Do refleksji sk\u0142oni\u0142o mnie ods\u0142uchane ostatnio nagranie z debaty IfG\u00a0pt. &#8222;Has civil service impartiality had its day?&#8221;. By\u0142o to bardzo po\u017cywne\u00a0<em>food for thought<\/em>, na pewno do przemy\u015blenia tak\u017ce na polskim gruncie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Has civil service impartiality had its day?\" width=\"1170\" height=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/xpYW5f7Bun0?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Temat zaufania politycznego kierownictwa do kadr urz\u0119dniczych, a z drugiej strony politycznej neutralno\u015bci tych drugich, wybrzmiewa szczeg\u00f3lnie g\u0142o\u015bno, gdy mowa jest o wy\u017cszych stanowiskach w s\u0142u\u017cbie cywilnej, a wi\u0119c np. o dyrektorach departament\u00f3w w ministerstwach i urz\u0119dach centralnych. To pod pewnymi wzgl\u0119dami najwa\u017cniejsze stanowiska w administracji rz\u0105dowej. Osoby na nich zatrudnione s\u0105 osobi\u015bcie odpowiedzialne za pomy\u015bln\u0105 realizacj\u0119 konkretnych projekt\u00f3w. Podczas gdy minister wyznacza kierunki i wskazuje og\u00f3lne oczekiwania, dyrektor departamentu operacjonalizuje te kierunki i oczekiwania, a nast\u0119pnie na bie\u017c\u0105co nadzoruje prac\u0119 podleg\u0142ych sobie pracownik\u00f3w (cz\u0119sto s\u0105 to du\u017ce, kilkudziesi\u0119cioosobowe zespo\u0142y). Do ministra wraca tylko po to \u017ceby dostarczy\u0107 mu gar\u015b\u0107 informacji na temat stanu prac i sygnalizowa\u0107 problemy, z kt\u00f3rymi na szczeblu urz\u0119dniczym nie spos\u00f3b sobie poradzi\u0107. Dyrektor nie wie wszystkiego w najmniejszym szczeg\u00f3le (od tego ma naczelnik\u00f3w i kierownik\u00f3w oraz \u015bwietnych fachowc\u00f3w-szeregowc\u00f3w), ale z pewno\u015bci\u0105 musi by\u0107 w stanie &#8222;zbriefowa\u0107&#8221; ministra przed posiedzeniem komisji sejmowej albo w trakcie wa\u017cnej konferencji.<\/p>\n\n\n\n<p>Musimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce politycy u w\u0142adzy (ministrowie, kierownicy urz\u0119d\u00f3w) s\u0105 dzie\u0144 w dzie\u0144 poddawani ogromnej presji otoczenia. Mam tu na my\u015bli otoczenie polityczne, ale te\u017c medialne i spo\u0142eczne. R\u00f3\u017cnie m\u00f3wi si\u0119 o jako\u015bci kadr politycznych, ale warto czasami z odrobin\u0105 empatii odnie\u015b\u0107 si\u0119 do ludzi, kt\u00f3rzy podejmuj\u0105 kluczowe decyzje o cz\u0119sto bardzo powa\u017cnych konsekwencjach, a turbulentne warunki wcale im tego nie u\u0142atwiaj\u0105 (cho\u0107, wiadomo, sami si\u0119 prosili). Czy mo\u017cna si\u0119 w takich okoliczno\u015bciach dziwi\u0107 nieraz powtarzanej frazie: &#8222;Jak mam pracowa\u0107 z nieznanymi mi urz\u0119dnikami? Przecie\u017c musz\u0119 mie\u0107 zaufanie do ludzi, z kt\u00f3rymi pracuj\u0119. Od tego zale\u017cy m\u00f3j byt, a by\u0107 mo\u017ce nawet przysz\u0142o\u015b\u0107 ca\u0142ego rz\u0105du.&#8221;?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8222;REWOLUCJA 2016&#8221;<\/h2>\n\n\n\n<p>30 grudnia 2015 r. uchwalono\u00a0<a href=\"https:\/\/www.sejm.gov.pl\/Sejm8.nsf\/PrzebiegProc.xsp?nr=119\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">nowelizacj\u0119 ustawy o s\u0142u\u017cbie cywilnej<\/a>. Na jej podstawie od stycznia 2016 r. wy\u017csze stanowiska dyrektorskie w administracji rz\u0105dowej obsadzane s\u0105 nie w ramach otwartych konkurs\u00f3w, a w formie powo\u0142ania. Powo\u0142ania tego dokonuje co do zasady kierownik urz\u0119du, bez konieczno\u015bci przeprowadzania d\u0142ugotrwa\u0142ych, sformalizowanych poszukiwa\u0144 i selekcji zainteresowanych kandydat\u00f3w. W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>&#8222;Zatrudnianie w s\u0142u\u017cbie cywilnej, w tym na wy\u017cszych stanowiskach w s\u0142u\u017cbie cywilnej, nast\u0119puje w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. Praktyka stosowania ustawy o s\u0142u\u017cbie cywilnej wskazuje na niejednokrotnie wyd\u0142u\u017caj\u0105ce si\u0119 i nieefektywne procedury naboru, kt\u00f3re prowadzi\u0142y do op\u00f3\u017anie\u0144 w obsadzeniu wolnych stanowisk. Zjawisko to jest szczeg\u00f3lnie niepo\u017c\u0105dane w przypadku wy\u017cszych stanowisk w s\u0142u\u017cbie cywilnej, kt\u00f3re to stanowiska s\u0105 szczeg\u00f3lnie zwi\u0105zane z wykonywaniem polityki rz\u0105du oraz zapewnieniem sprawnego administrowania i zarz\u0105dzania kadrami&#8221;.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>\u017beby zaradzi\u0107 temu problemowi, zaproponowano, aby obsada najwa\u017cniejszych niepolitycznych stanowisk w s\u0142u\u017cbie cywilnej odbywa\u0142a si\u0119 &#8222;w spos\u00f3b elastyczny i mniej sformalizowany&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o, od tego momentu wszystko faktycznie ruszy\u0142o sprawniej. Niekt\u00f3rzy m\u00f3wili o czystkach, ale jak by\u0142o na prawd\u0119, trudno powiedzie\u0107. Szef S\u0142u\u017cby Cywilnej publicznie stwierdzi\u0142 niedawno, \u017ce ok. 80% wy\u017cszych stanowisk zajmuj\u0105 jednak osoby z samego korpusu (zawodowego,&nbsp;rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego). Czy pozosta\u0142em 20% to &#8222;gorszy sort&#8221;? Prawdopodobnie nie, i w jednej, i w drugiej grupie znajd\u0105 si\u0119 czarne owce, ale nie mo\u017cna z g\u00f3ry przes\u0105dza\u0107, \u017ce &#8222;nieurz\u0119dniczo\u015b\u0107&#8221; sama w sobie o czymkolwiek przes\u0105dza (w ko\u0144cu: po owocach ich poznacie).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8222;DOBRY BO NASZ&#8221;?, &#8222;DOBRY I NASZ&#8221;?, A MO\u017bE &#8222;DOBRY CHO\u0106 WCALE NIE NASZ&#8221;?<\/h2>\n\n\n\n<p>Obecnie obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy stanowi\u0105, \u017ce wy\u017csze stanowisko w s\u0142u\u017cbie cywilnej mo\u017ce zajmowa\u0107 osoba, kt\u00f3ra m.in. &#8222;posiada kompetencje kierownicze&#8221;. Tyle. Ani s\u0142owa o sposobie weryfikacji tych kompetencji. W 2020 roku Szef S\u0142u\u017cby Cywilnej wyda\u0142 wprawdzie\u00a0<a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/attachment\/26c6d537-e334-44d7-8e1f-1123c7d55809\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">zarz\u0105dzenie<\/a>, w kt\u00f3rym okre\u015bli\u0142 jakie czynno\u015bci powinny towarzyszy\u0107 obsadzaniu dyrektorskich stanowisk, ale&#8230; zarz\u0105dzanie nie jest najwy\u017cszej rangi aktem prawnym. A wi\u0119c wiele rozstrzyga si\u0119 w g\u0142owie kierownika urz\u0119du &#8211; czy faktycznie pan X ma kompetencje nie tylko merytoryczne, ale te\u017c menad\u017cerskie do efektywnego zarz\u0105dzania okre\u015blonym fragmentem dzia\u0142alno\u015bci urz\u0119du. Z konsekwencjami tej decyzji mierz\u0105 si\u0119 p\u00f3\u017aniej przede wszystkim pracownicy departamentu, kt\u00f3rego praca jest organizowana przez powo\u0142an\u0105 w tym trybie osob\u0119, ale te\u017c sam kierownik urz\u0119du. Wprawdzie nie b\u0119dzie z bliska obserwowa\u0142 pana X w akcji, ale na swoje biurko b\u0119dzie otrzymywa\u0107 efekty jego dzia\u0142ania. Efekty, za kt\u00f3rymi mog\u0105 sta\u0107: \u015bwietna praca zespo\u0142\u00f3w, dobre przyw\u00f3dztwo, docenienie dla najbardziej warto\u015bciowych urz\u0119dnik\u00f3w; ale mo\u017ce czai\u0107 si\u0119 te\u017c du\u017ce z\u0142ego: wymuszone decyzje, pudrowanie rzeczywisto\u015bci, mobbing, wysoki wska\u017anik odej\u015b\u0107 itp.<\/p>\n\n\n\n<p>Co zatem powinno decydowa\u0107? Lojalno\u015b\u0107 czy kompetencje i zdolno\u015bci przyw\u00f3dcze? Na to pytanie nigdy nie poznamy odpowiedzi, bo ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119 nale\u017ca\u0142oby rozpatrywa\u0107 osobno (wy\u017cszych stanowisk w s\u0142u\u017cbie cywilnej by\u0142o w zesz\u0142ym roku prawie 3.500). Mo\u017cemy si\u0119 jednak zastanowi\u0107, kt\u00f3ra warto\u015b\u0107 mo\u017ce przynie\u015b\u0107 obiektywnie (ergo: dla Polski) wi\u0119cej korzy\u015bci. Dyrektor wybitnie lojalny z pewno\u015bci\u0105 wykona ka\u017cde polecenie. \u0141a\u0144cuch decyzyjny przypomina\u0107 b\u0119dzie wtedy bardziej ten spotykany w pruskiej armii ni\u017c w nowoczesnej organizacji, ale polecenie zostanie wykonane. Zatem z punktu widzenia skuteczno\u015bci &#8211; bomba! Ja, minister, m\u00f3wi\u0119 i mam. Mog\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 z gotowym rezultatem wy\u017cej albo na konferencj\u0119 prasow\u0105 i odtr\u0105bi\u0107 sukces.<\/p>\n\n\n\n<p>Co jednak wtedy je\u015bli moje polecenie, m\u00f3wi\u0105c delikatnie, &#8222;zawiera znamiona pomy\u0142ki&#8221;? Art. 77\u00a0<a href=\"https:\/\/isap.sejm.gov.pl\/isap.nsf\/download.xsp\/WDU20082271505\/U\/D20081505Lj.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ustawy o s\u0142u\u017cbie cywilnej<\/a>\u00a0obliguje rz\u0105dowego urz\u0119dnika do pisemnego poinformowania o tym prze\u0142o\u017conego oraz do wykonania tego polecenia je\u015bli otrzyma je ponownie, r\u00f3wnie\u017c na pi\u015bmie. Tyle teoria, bo to co \u0142atwo przysz\u0142o napisa\u0107 ustawodawcy nie jest jednak wcale tak proste w praktyce. Skala b\u0142\u0119du w poleceniu mo\u017ce by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cna. W wariancie najgorszym b\u0119dzie to jeden wielki &#8222;wielb\u0142\u0105d&#8221;, ale w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w &#8222;st\u0119\u017cenie b\u0142\u0119du&#8221; b\u0119dzie mniejsze, bardziej w odcieniach szaro\u015bci. Czy urz\u0119dnik podejmie si\u0119 wtedy tak otwartej polemiki (krytyki)? Czy nie chwyci si\u0119 jakichkolwiek, cho\u0107by najdrobniejszych pozytyw\u00f3w i nie b\u0119dzie stara\u0142 usprawiedliwi\u0107 przed innymi i samym sob\u0105, \u017ce to przecie\u017c minister ma mandat do decydowania, a nie ja, szary \u017cuczek?<\/p>\n\n\n\n<p>Z drugiej strony, co je\u015bli nowy minister po obj\u0119ciu stanowiska zastanie w urz\u0119dzie kilku \u015bwietnych dyrektor\u00f3w, uznanych fachowc\u00f3w z udokumentowanym dorobkiem, ale &#8222;z nieprawego \u0142o\u017ca&#8221;? Co je\u015bli jeszcze kilka miesi\u0119cy temu na posiedzeniach komisji sejmowych towarzyszyli (i w pewnym sensie &#8222;s\u0142u\u017cyli&#8221;) poprzednikowi z przeciwnej partii? Czy mo\u017cna na nich polega\u0107?<\/p>\n\n\n\n<p>Znowu, nie ma tutaj jednej uniwersalnej odpowiedzi, ka\u017cdy minister z pewno\u015bci\u0105 musi sam oceni\u0107 ludzi, z kt\u00f3rymi przyjdzie mu wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107. Warto jednak w takiej sytuacji wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 to, \u017ce tacy &#8222;dyrektorzy w spadku&#8221; cz\u0119sto maj\u0105 naprawd\u0119 doskona\u0142y ogl\u0105d sytuacji &#8211; zar\u00f3wno w dziedzinie, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zajmuj\u0105, ale te\u017c w departamentach, kt\u00f3rymi kieruj\u0105. Wiedz\u0105 &#8222;czym to si\u0119 je&#8221;, wiedz\u0105 sk\u0105d czerpa\u0107 aktualne i wiarygodne dane, maj\u0105 notesy pe\u0142ne kontakt\u00f3w do urz\u0119dnik\u00f3w z innych urz\u0119d\u00f3w. Mog\u0105 dzi\u0119ki temu sobie i swoim prze\u0142o\u017conym znacznie u\u0142atwia\u0107 kontakty na poziomie roboczym. A to, \u017ce nic ich nie wi\u0105\u017ce z parti\u0105, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie wygra\u0142a wybory? Mo\u017ce to i lepiej. Mo\u017ce lepiej mie\u0107 bardziej obiektywnych doradc\u00f3w w murach swojego urz\u0119du, gdzie maksymalnie du\u017c\u0105 liczb\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w identyfikuje i eliminuje si\u0119 przed tym, jak projekt wa\u017cnej ustawy lub rozporz\u0105dzenia ujrzy \u015bwiat\u0142o dzienne?<\/p>\n\n\n\n<p>Sama &#8222;lojalno\u015b\u0107&#8221; jest nie tylko oczekiwaniem prze\u0142o\u017conych wzgl\u0119dem podw\u0142adnych, ale tak\u017ce jedn\u0105 z\u00a0<a href=\"https:\/\/isap.sejm.gov.pl\/isap.nsf\/download.xsp\/WMP20110930953\/O\/M20110953.pdf\">zasad etyki s\u0142u\u017cby cywilnej<\/a>. Ka\u017cdy cz\u0142onek korpusu jest zobowi\u0105zany do bycia lojalnym wzgl\u0119dem aktualnego rz\u0105du cho\u0107by na tej tylko podstawie. Czy potrzebujemy wi\u0119c &#8222;dodatkowych zabezpiecze\u0144&#8221; w tym zakresie? A mo\u017ce wystarcz\u0105 skuteczniejsze metody egzekwowania lojalno\u015bci?<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/2872002336510626276?hl=pl#\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEgD6qJYH_ZXlE2b29h6wYvXIfws-10gKIoPtqLldXjJVSLTPNyNUpwekJLQHsX-iJYI9oPdEKuRzX_G9HylGzrc9Eev2XfKQGxU3zv8XaweTBW2PovKk508MG528ADkCz64GZS43Qmsba2bXsOonYVydlcZgHCFzEBNpDtC86iULuP1ERNBbGHZwVOP_g\/w338-h310\/AAA.png\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">ZIMNY PATRIOTYZM W PRAKTYCE<\/h2>\n\n\n\n<p>Warto odda\u0107 pok\u0142on tak rzadko podnoszonej kwestii ci\u0105g\u0142o\u015bci instytucjonalnej oraz &#8222;no\u015bnikom&#8221; tej ci\u0105g\u0142o\u015bci &#8211; urz\u0119dnikom pami\u0119taj\u0105cym kilku lub kilkunastu premier\u00f3w\/ministr\u00f3w\/wojewod\u00f3w wstecz. Co z tego, \u017ce mog\u0105 mie\u0107 inne pogl\u0105dy ni\u017c ich polityczni zwierzchnicy? S\u0105 niezast\u0105pionymi ekspertami, na kt\u00f3rych czasami dos\u0142ownie &#8222;wisz\u0105&#8221; wa\u017cne obszary funkcjonowania pa\u0144stwa. To mo\u017ce by\u0107 &#8222;pan Andrzej&#8221;, kt\u00f3ry zjad\u0142 z\u0119by na r\u00f3\u017cnych koncepcjach kszta\u0142cenia piel\u0119gniarek i po\u0142o\u017cnych w Ministerstwie Zdrowia, albo &#8222;pani Sylwia&#8221;, kt\u00f3ra wie wszystko na temat dotychczasowych stara\u0144 o odzyskanie&nbsp;d\u00f3br kultury&nbsp;utraconych w czasie II wojny \u015bwiatowej. Niby zwykli urz\u0119dnicy, a mog\u0105 uchroni\u0107 swoich prze\u0142o\u017conych przed powa\u017cnymi w skutkach &#8211; &#8222;zawieraj\u0105cymi znamiona pomy\u0142ki&#8221; &#8211; decyzjami. Co z tego, \u017ce &#8222;pan Andrzej&#8221; dosta\u0142 dyrektorski awans od &#8222;tego wstr\u0119tnego go\u015bcia&#8221; z poprzedniego rozdania, a &#8222;pani Sylwia&#8221; zosta\u0142a przyj\u0119ta do resortu kultury zanim aktualny minister kultury si\u0119 urodzi\u0142? Bez ich wiedzy, bez ich do\u015bwiadczenia kolejni ministrowie mog\u0105 pope\u0142nia\u0107 wci\u0105\u017c te same b\u0142\u0119dy. Bez spokojnego ws\u0142uchania si\u0119 w ich zastrze\u017cenia &#8211; kt\u00f3re mog\u0105, ale wcale nie musz\u0105 by\u0107 przejawem &#8222;imposybilizmu&#8221; i &#8222;niadasizmu&#8221; &#8211; kierownik urz\u0119du mo\u017ce niepotrzebnie wywa\u017ca\u0107 otwarte drzwi.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d przywo\u0142anych ju\u017c wcze\u015bniej zasad etyki s\u0142u\u017cby cywilnej, poza lojalno\u015bci\u0105, znajdziemy te\u017c zasad\u0119 neutralno\u015bci politycznej, kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto myli si\u0119 z apolityczno\u015bci\u0105. Apolityczny mo\u017ce by\u0107 kamie\u0144 w rzece. Cz\u0142owiek z krwi i ko\u015bci, \u015bwiadomy obywatel, inteligentny, wykszta\u0142cony, z wieloletnim do\u015bwiadczeniem zawodowym w administracji &#8211; a o takich w\u0142a\u015bnie ludziach m\u00f3wimy w kontek\u015bcie tych kilku tysi\u0119cy wysokich urz\u0119dnik\u00f3w &#8211; nie mo\u017ce nie mie\u0107 pogl\u0105d\u00f3w. Tak\u017ce tych politycznych. Tak d\u0142ugo jednak jak nie przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 one na jego postaw\u0119 w pracy, powinno to by\u0107 przyjmowane do wiadomo\u015bci i akceptowane. Tak d\u0142ugo jak pozostaje politycznie (partyjnie) neutralny, powinien by\u0107 przez swoich prze\u0142o\u017conych tym bardziej szanowany, \u017ce pomimo r\u00f3\u017cnic \u015bwiatopogl\u0105dowych wybiera pe\u0142n\u0105 po\u015bwi\u0119ce\u0144 prac\u0119 dla Polski, dla dobra wsp\u00f3lnego, dla wsp\u00f3\u0142obywateli.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/2872002336510626276?hl=pl#\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEji_8cBmTgCd3DJGA4ozSyQJGTGyeVYOif1IHOqtPelK3er-B3v_Gc8-W3CKO9uP8v2X1yrPepftrSYpSIvDAPUhe-Dq8WZLlUhbXRmhHmMlNrIff7cvJd45h0krZxYoP8LWmjWGYb5MUjjaDrN7oyCykE4S5PU2xM17NXooAFyt3HTl7FWcPQ5dk_rMQ\/w334-h434\/aaa.png\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">JAKA ROLA SZEFA S\u0141U\u017bBY CYWILNEJ?<\/h2>\n\n\n\n<p>W trakcie wspomnianej debaty Institute for Government wypowiada\u0142 si\u0119 m.in.\u00a0<a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/2872002336510626276?hl=pl#\">Gus O&#8217;Donnell<\/a>, kt\u00f3ry przez 6 lat pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119\u00a0<em><a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cabinet_Secretary_%28United_Kingdom%29\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Cabinet Secretary<\/a><\/em>, a wi\u0119c najwy\u017cszego urz\u0119dnika rz\u0105dowego Wielkiej Brytanii, kogo\u015b, kogo w naszym systemie nale\u017ca\u0142oby por\u00f3wna\u0107 do\u00a0<a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/2872002336510626276?hl=pl#\">Szefa S\u0142u\u017cby Cywilnej<\/a>. W kontek\u015bcie urz\u0119dniczej bezstronno\u015bci i relacji na linii ministrowie &#8211; wysocy urz\u0119dnicy, opowiedzia\u0142 o swoich do\u015bwiadczeniach w trudnej niekiedy sztuce \u0142\u0105czenia tych dw\u00f3ch \u015bwiat\u00f3w (trudnej, jak wida\u0107, wsz\u0119dzie &#8211; tak\u017ce w kraju o zupe\u0142nie innej historii i kulturze zarz\u0105dzania pa\u0144stwem). Podkre\u015bla\u0142 konieczno\u015b\u0107 zachowania dobrej woli i profesjonalizmu po obu stronach. Szczeg\u00f3lnie w przypadku samego pocz\u0105tku wsp\u00f3\u0142pracy. O&#8217;Donnell\u00a0w dowcipny spos\u00f3b opowiada\u0142 o sytuacjach, w kt\u00f3rych ten czy inny minister skar\u017cy\u0142 si\u0119 na zastanego\u00a0<em><a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Permanent_secretary\">permanent secretary<\/a><\/em>\u00a0(tj. odpowiednika naszego dyrektora generalnego). Jako\u00a0<em>Cabinet Secretary<\/em>\u00a0odsy\u0142a\u0142 go z kwitkiem, gdy tylko dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce skarga dotyczy raptem kilku dni wsp\u00f3lnego urz\u0119dowania. Twierdzi\u0142 przy tym, \u017ce w takich sytuacjach nie ma miejsca na sympatie lub antypatie. Profesjonali\u015bci w administracji rz\u0105dowej maj\u0105 zespo\u0142owo, skutecznie, w spos\u00f3b optymalny i zgodny z prawem, realizowa\u0107 zadania pa\u0144stwa. Nawet je\u015bli za sob\u0105 nie przepadaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Tu niestety pojawia si\u0119 problem, gdy spr\u00f3bujemy odnie\u015b\u0107 to do polskich reali\u00f3w. Nasz Szef S\u0142u\u017cby Cywilnej nie ma prerogatyw umo\u017cliwiaj\u0105cych mu takie w\u0142a\u015bnie stabilizowanie relacji polityczno-urz\u0119dniczych. Nie ma pozycji wystarczaj\u0105co silnej, aby m\u00f3c realnie wp\u0142ywa\u0107 na polityk\u0119 kadrow\u0105 urz\u0119d\u00f3w, w tym na tryb i zasady obsadzania wy\u017cszych stanowisk w s\u0142u\u017cbie cywilnej. Wprawdzie &#8222;realizuje zadania okre\u015blone w ustawie przy pomocy dyrektor\u00f3w generalnych urz\u0119d\u00f3w&#8221;, ale co z tego je\u015bli ci&nbsp;podlegaj\u0105 bezpo\u015brednio kierownikom urz\u0119d\u00f3w (ministrom, wojewodom itd.)?<\/p>\n\n\n\n<p>A mo\u017ce dla dobra s\u0142u\u017cby cywilnej, a tym samym dla dobra pa\u0144stwa, Szefem S\u0142u\u017cby Cywilnej nie powinien by\u0107 rasowy urz\u0119dnik z wieloletnim do\u015bwiadczeniem (przy ca\u0142ym moim szacunku do obecnie nam panuj\u0105cego), a kto\u015b o silnej pozycji politycznej? By\u0107 mo\u017ce taki paradoks &#8211; bardziej polityczny szef neutralnej politycznie s\u0142u\u017cby cywilnej &#8211; doprowadzi\u0142by nas do tego, \u017ce w omawianej relacji urz\u0119dnik\u00f3w z politykami zapanowa\u0142aby elementarna r\u00f3wnowaga (oczywi\u015bcie przy zachowaniu \u015bwi\u0119tej zasady, \u017ce to politycy decyduj\u0105&nbsp;<em>co&nbsp;<\/em>jest robione, a urz\u0119dnicy wy\u0142\u0105cznie proponuj\u0105&nbsp;<em>jak<\/em>&nbsp;si\u0119 za to zabra\u0107)? Albo te\u017c, zamiast powo\u0142ywa\u0107 na to stanowisko kogo\u015b o du\u017cej sile politycznej, nale\u017ca\u0142oby wzmocni\u0107 Szefa S\u0142u\u017cby Cywilnej poprzez odpowiedni\u0105 nowelizacj\u0119 przepis\u00f3w? Tak czy siak, wydaje mi si\u0119, \u017ce ka\u017cde rozwi\u0105zanie wzmacniaj\u0105ce jego pozycj\u0119 (w tym mo\u017cliwo\u015b\u0107 realnej koordynacji ca\u0142ego systemu) wysz\u0142oby administracji rz\u0105dowej tylko na dobre.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">CI\u0104G\u0141O\u015a\u0106 DZIA\u0141ANIA MA ZNACZENIE<\/h2>\n\n\n\n<p>Na koniec warto przywo\u0142a\u0107 kilka ciekawych refleksji od kolejnego panelisty IfG &#8211;&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/2872002336510626276?hl=pl#\">George Eustica<\/a>, wieloletniego ministra w brytyjskim rz\u0105dzie. Podkre\u015bla\u0142 on ogromne, a by\u0107 mo\u017ce niedoceniane przez niekt\u00f3rych znaczenie fluktuacji kadr w administracji rz\u0105dowej. I to zar\u00f3wno na poziomie politycznym (kierownik\u00f3w urz\u0119d\u00f3w i ich zast\u0119pc\u00f3w), jak i urz\u0119dniczym. W tym pierwszym przypadku wskaza\u0142 na rzecz niby oczywist\u0105, ale jak\u017ce wa\u017cn\u0105: przejmuj\u0105c stery w urz\u0119dzie musisz wiedzie\u0107 jak si\u0119 t\u0119 cholern\u0105 maszyn\u0119 obs\u0142uguje. W przypadku ministr\u00f3w bywa tak, \u017ce po trzech miesi\u0105cach ledwo ogarniasz z czym w og\u00f3le masz do czynienia. Po trzech kolejnych w ko\u0144cu zdobywasz jak\u0105kolwiek zdolno\u015b\u0107 do faktycznego dzia\u0142ania. Po roku, gdy faktycznie zaczynasz panowa\u0107 w tym swoim kr\u00f3lestwie&#8230; zdarza si\u0119, \u017ce ju\u017c ci\u0119 w nim nie ma! Oczywi\u015bcie Eustice wypowiada\u0142 si\u0119 o realiach brytyjskich (a tam ostatnio premierzy i ministrowie zmieniaj\u0105 si\u0119 nader cz\u0119sto), ale z pewno\u015bci\u0105 warto by\u0142oby przyjrze\u0107 si\u0119 rotacji os\u00f3b na najwy\u017cszych kierowniczych stanowiskach w Polsce. Czy maj\u0105 \u015brednio te kilka lat na faktyczne &#8222;wgryzienie si\u0119&#8221; w temat i zademonstrowanie tego, na co ich sta\u0107?<\/p>\n\n\n\n<p>Nie trzeba wspomina\u0107, \u017ce trwa\u0142o\u015b\u0107 zatrudnienia jest tak\u017ce bardzo po\u017c\u0105dana na stanowiskach urz\u0119dniczych, i to nie tylko tych dyrektorskich. Eustice wspomnia\u0142 o naradzie, kt\u00f3r\u0105 odbywa\u0142 z pracuj\u0105cymi w jego ministerstwie urz\u0119dnikami. W jej trakcie musia\u0142 ich o\u015bwieci\u0107, \u017ce rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re mu w\u0142a\u015bnie zarekomendowali by\u0142o ju\u017c pr\u00f3bowane kilka lat wcze\u015bniej. I \u017ce zupe\u0142nie nie wypali\u0142o. Dosy\u0107 to zabawne, gdy we\u017amiemy pod uwag\u0119 jak chwiejn\u0105 pozycj\u0119 ma zazwyczaj minister, a jak teoretycznie trwa\u0142\u0105 pracuj\u0105cy dla niego urz\u0119dnicy. Niestety, gdy nie oferuje si\u0119 wystarczaj\u0105co dobrych warunk\u00f3w pracy, ci &#8222;przyspawani do sto\u0142k\u00f3w&#8221; biurokraci, aby pomarzy\u0107 o jakimkolwiek awansie i podwy\u017cce, musz\u0105 cz\u0119sto po prostu intensywnie rozgl\u0105da\u0107 si\u0119 za innymi stanowiskami.<\/p>\n\n\n\n<p>W 2022 r. w polskiej s\u0142u\u017cbie cywilnej fluktuacja wynios\u0142a 8,1%. W ministerstwach i w urz\u0119dach centralnych wska\u017anik ten by\u0142 wy\u017cszy &#8211; odpowiednio 11,4% i 11,0%.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/2872002336510626276?hl=pl#\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEg2mQKHizVsnm9JhFhq_FpbEARdimdPNu367B8iDWPmhcd4spCjtvKjC9l9ruxilNYvwaGeSJz0T59iUWaLqkK9pyBoF1L4TDMaouBioogi_-WJl6aYvVimuLdksRARS3k1ZhcZgEQNvCElYEOAzZ-GgDdmViIpfv_-w3THRsaeVI4SCBPEKmRw0cHt2g\/w465-h317\/abc.png\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Mocno konkurencyjny warszawski rynek pracy negatywnie wp\u0142ywa na stan pami\u0119ci instytucjonalnej w administracji centralnej. Pow\u00f3d jest oczywisty: wynagrodzenia wyp\u0142acane w urz\u0119dach w stolicy s\u0105 co prawda wysokie w por\u00f3wnaniu do wyp\u0142acanych w ca\u0142ym korpusie s\u0142u\u017cby cywilnej, ale niskie, gdy we\u017amiemy pod uwag\u0119 proponowane w sektorze prywatnym. Wiele os\u00f3b utyskuje na\u00a0<a href=\"https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/raport-o-stanie-inspekcji-panstwowych-stalismy-sie-glusi-i-niewidomi-182197\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">niedofinansowane inspekcje<\/a>\u00a0i inne urz\u0119dy administracji terenowej, w kt\u00f3rych p\u0142aci si\u0119 urz\u0119dnikom bardzo niskie stawki. Mo\u017ce to kontrowersyjne, ale moim zdaniem w pierwszej kolejno\u015bci powinni\u015bmy zadba\u0107 jednak o to, aby zatrzyma\u0107 tych &#8222;z centrali&#8221;. Bo je\u015bli w centrali co raz to nowi urz\u0119dnicy musz\u0105 wdra\u017ca\u0107 si\u0119 w te same stare problemy, to szanse na ich pomy\u015blne rozwi\u0105zanie staj\u0105 si\u0119 raczej iluzoryczne.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Rz\u0105dowi urz\u0119dnicy i politycy z demokratycznym mandatem do sprawowania w\u0142adzy s\u0105 od siebie uzale\u017cnieni, czy tego chc\u0105, czy nie. Pierwsi nie maj\u0105 \u017cadnego umocowania do samodzielnego podejmowania istotnych decyzji. Drudzy nie maj\u0105 do\u015b\u0107 czasu i do\u015bwiadczenia, aby w pojedynk\u0119 uprawia\u0107\u00a0<a href=\"http:\/\/encyklopediaap.uw.edu.pl\/index.php\/Polityka_publiczna_oparta_na_dowodach\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">polityk\u0119 publiczn\u0105 opart\u0105 na dowodach<\/a>. Z tego te\u017c powodu bezwzgl\u0119dnie potrzebujemy zbudowa\u0107 w Polsce wy\u017cszy poziom wzajemnego zrozumienia mi\u0119dzy nimi. Bo ani nie zanosi si\u0119 na to \u017ceby w najbli\u017cszym czasie zmieni\u0107 si\u0119 mia\u0142a polityka (ta, na kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto narzekamy &#8211; partyjna, tabloidowa, twitterowa, instagramowa), ani te\u017c administracja publiczna nie przejdzie nagle na\u00a0<em>zwinny<\/em>\u00a0tryb dzia\u0142ania &#8211; taki, w kt\u00f3rym skuteczno\u015b\u0107 liczy\u0142aby si\u0119 bardziej ni\u017c praworz\u0105dno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Rz\u0105dowa maszyna w Polsce musi dzia\u0142a\u0107 sprawnie. Bez profesjonalnej, bezstronnej i neutralnej politycznie s\u0142u\u017cby cywilnej, lojalnej wzgl\u0119dem ka\u017cdego kolejnego rz\u0105du, ale jednocze\u015bnie trzymaj\u0105cej si\u0119 obowi\u0105zuj\u0105cego prawa i procedur, mo\u017ce by\u0107 o t\u0119 sprawno\u015b\u0107 znacznie trudniej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bardzo brakuje nam w Polsce instytucji, kt\u00f3ra zajmowa\u0142aby si\u0119 problematyk\u0105 dzia\u0142ania instytucji publicznych w oderwaniu od bie\u017c\u0105cej polityki, ale te\u017c od zagadnie\u0144&nbsp;stricte&nbsp;merytorycznych, bran\u017cowych. Takiej, kt\u00f3ra nie analizowa\u0142aby szczeg\u00f3\u0142owo konkretnych&nbsp;polityk publicznych, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3982,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,31,35,32],"tags":[55,38,43,44,39,40],"class_list":["post-3981","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-aktualnosci","category-dobre-praktyki","category-publicystyka","category-zagranica","tag-instytucje-publiczne","tag-kontrola-zarzadcza","tag-reforma-sluzby-cywilnej","tag-sluzba-cywilna","tag-zarzadzanie-panstwem","tag-zarzadzanie-publiczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3981"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3983,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3981\/revisions\/3983"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}