{"id":3942,"date":"2022-07-10T11:33:00","date_gmt":"2022-07-10T10:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/?p=3942"},"modified":"2024-03-29T20:36:51","modified_gmt":"2024-03-29T19:36:51","slug":"odbiurokratyzowac-biurokracje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/2022\/07\/10\/odbiurokratyzowac-biurokracje\/","title":{"rendered":"ODBIUROKRATYZOWA\u0106 BIUROKRACJ\u0118!"},"content":{"rendered":"\n

\u015awiadomo\u015b\u0107 oci\u0119\u017ca\u0142o\u015bci instytucji publicznych jest w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w powszechna niezale\u017cnie od barw partyjnych i \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w. Z kolei tysi\u0105ce urz\u0119dnik\u00f3w zmagaj\u0105 si\u0119 ka\u017cdego dnia z oporem materii, a \u201ewrogiem\u201d okazuje si\u0119 nie problem do rozwi\u0105zania, a ten czy inny resort. Czy ktokolwiek co\u015b w tej sprawie zrobi\u0142 lub planuje zrobi\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie by\u0142o w naszej historii okresu, w kt\u00f3rym administracja cieszy\u0142aby si\u0119 nadmiernym presti\u017cem. Owszem, po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci praca urz\u0119dnik\u00f3w musia\u0142a by\u0107 doceniana \u2013 kt\u00f3\u017c przy zdrowych zmys\u0142ach nie szanowa\u0142by wysi\u0142ku ludzi pracuj\u0105cych dla wyczekiwanego od pokole\u0144 pa\u0144stwa? Tym niemniej brak ugruntowanej warstwy mieszcza\u0144stwa i burzliwe dzieje ojczyzny rzutowa\u0142y i rzutuj\u0105 na jako\u015b\u0107, etos oraz spo\u0142eczny odbi\u00f3r pracownik\u00f3w administracji. To z kolei mia\u0142o \u2013 i wci\u0105\u017c ma \u2013 du\u017cy wp\u0142yw na obni\u017cenie priorytetu sprawno\u015bci zarz\u0105dczej pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

POWOLNO\u015a\u0106 SYSTEMOWA<\/h2>\n\n\n\n

Skutkiem braku zainteresowania tym tematem jest wszechobecna inercja sektora publicznego, odczuwalna na linii administracja-obywatel, gdzie wci\u0105\u017c rzadko\u015bci\u0105 jest za\u0142atwianie spraw od r\u0119ki, a sformu\u0142owanie \u201eniezw\u0142ocznie, nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c w ci\u0105gu miesi\u0105ca\u201d oznacza de facto \u201eza miesi\u0105c\u201d. Inercja daje o sobie zna\u0107 tak\u017ce w relacjach s\u0142u\u017cbowych, mi\u0119dzy pracownikami tego samego lub r\u00f3\u017cnych urz\u0119d\u00f3w. I to ta druga oci\u0119\u017ca\u0142o\u015b\u0107, cho\u0107 mniej widoczna, jest gro\u017aniejsza, bo systemowa. Nie parali\u017cuje wprost dzia\u0142alno\u015bci pojedynczego obywatela. Nie wynika z zamierzonej obstrukcji; to nie czyja\u015b z\u0142a wola decyduje o sytuacji w policji, s\u0142u\u017cbie zdrowia, o funkcjonowaniu szk\u00f3\u0142. To powolno\u015b\u0107 systemowa wp\u0142ywa na funkcjonowanie pa\u0144stwa i to ona powinna by\u0107 przedmiotem dyskusji, a nie anegdoty w stylu \u201eprowokacji \u017car\u00f3wkowej\u201d \u2013 historii o dw\u00f3ch kreatywnych pracownicach pewnego urz\u0119du skarbowego, kt\u00f3re w zamian za ludzki gest mechanika samochod\u00f3w, oferuj\u0105cego im pomoc przy wymianie przepalonej \u017car\u00f3wki ju\u017c po zamkni\u0119ciu biura z kas\u0105 fiskaln\u0105, wr\u0119czy\u0142y mu 10 z\u0142, a nast\u0119pnie mandat za niewydanie paragonu.<\/p>\n\n\n\n

Powolno\u015b\u0107 systemowa administracji wp\u0142ywa na wysoki poziom nieufno\u015bci w jej strukturach. Skoro wiadomo, \u017ce nic si\u0119 nie da za\u0142atwi\u0107 normalnie, to trzeba kombinowa\u0107. Nowi ministrowie odczuwaj\u0105 do urz\u0119dnik\u00f3w pewn\u0105, cz\u0119\u015bciowo uzasadnion\u0105, rezerw\u0119. Wchodz\u0105 w obce sobie mury, w zagmatwane struktury, ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 w\u0142asnych brak\u00f3w (ilu z nich kierowa\u0142o wcze\u015bniej tak du\u017c\u0105 organizacj\u0105?). Naprzeciw staj\u0105 dyrektorzy departament\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto dysponuj\u0105 spor\u0105 wiedz\u0105 merytoryczn\u0105 i znajomo\u015bci\u0105 niepisanych mechanizm\u00f3w funkcjonowania pa\u0144stwa. Spotykaj\u0105 si\u0119 sprzeczne logiki \u2013 \u201etu i teraz\u201d z d\u0142ugim trwaniem i pami\u0119ci\u0105 organizacyjn\u0105, ch\u0119\u0107 szybkiego dzia\u0142ania z potrzeb\u0105 czasu na rzetelne opracowanie nowych przepis\u00f3w. Takie napi\u0119cie mo\u017ce by\u0107 tw\u00f3rcze, ale zdecydowanie cz\u0119\u015bciej prowadzi do obustronnej frustracji.<\/p>\n\n\n\n

WZAJEMNA NIEUFNO\u015a\u0106<\/h2>\n\n\n\n

Druga strona te\u017c nie darzy nowych prze\u0142o\u017conych przesadnym zaufaniem. Widzieli ju\u017c zbyt wielu ministr\u00f3w, kt\u00f3rzy m\u00f3wili zdecydowanie wi\u0119cej, ni\u017c robili, lub, jeszcze gorzej, rwali si\u0119 do pracy, ale nie chcieli dzia\u0142a\u0107 zgodnie z obiektywnymi regu\u0142ami gry: re\u017cim zam\u00f3wie\u0144 publicznych uznawali za sabota\u017c, a dobre praktyki legislacyjne \u2013 za nie\u017cyciowe ograniczenia. Jak zatem reagowa\u0107 mog\u0105 urz\u0119dnicy na ministr\u00f3w chc\u0105cych tak realizowa\u0107 kampanijne zapowiedzi? Asekuracyjnie, wskazuj\u0105c w pierwszej kolejno\u015bci na proceduralne ograniczenia, a dopiero p\u00f3\u017aniej \u2013 szukaj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci. Dzia\u0142aj\u0105 w spos\u00f3b racjonalny z punktu widzenia ich pozycji w systemie, ale mocno kontrowersyjny dla politycznych zwierzchnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Toksycznym rozwi\u0105zaniem w sytuacji tej obustronnej nieufno\u015bci i oci\u0119\u017ca\u0142o\u015bci s\u0105 tzw. specustawy. Ze wzgl\u0119du na nieefektywno\u015b\u0107 prawa lub proces\u00f3w administracyjnych, presj\u0119 czasu oraz zidentyfikowane ju\u017c r\u00f3\u017cnice odgrywanych r\u00f3l, uchwalane s\u0105 ustawy-wytrychy, umo\u017cliwiaj\u0105ce pomini\u0119cie \u017cmudnych uzgodnie\u0144, odej\u015bcie od wymaganych zezwole\u0144 itp. Przyk\u0142ad\u00f3w jest wiele: specustawa o organizacji Euro 2012, \u015awiatowych Dni M\u0142odzie\u017cy, szczytu NATO, budowie Centralnego Portu Komunikacyjnego lub przekopaniu Mierzei Wi\u015blanej. Piotr Naimski, pe\u0142nomocnik rz\u0105du odpowiedzialny za budow\u0119 gazoci\u0105gu Baltic Pipe, stwierdzi\u0142 ostatnio, \u017ce \u201egdyby do tego zadania podej\u015b\u0107 w spos\u00f3b tradycyjny, to jest ono praktycznie niemo\u017cliwe do wykonania\u201d. Powiedzia\u0142 to w Krajowej Szkole Administracji Publicznej, a wi\u0119c w instytucji od lat kszta\u0142c\u0105cej zast\u0119py m\u0142odych urz\u0119dnik\u00f3w, aby ci usprawniali funkcjonowanie pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Co to oznacza w praktyce? Rezygnacj\u0119 elit politycznych i urz\u0119dniczych z pr\u00f3by wsp\u00f3lnego wyrwania Polski z pu\u0142apki \u201epa\u0144stwa w smole\u201d. \u015awiadomo\u015b\u0107 oci\u0119\u017ca\u0142o\u015bci instytucji publicznych jest w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w powszechna niezale\u017cnie od barw partyjnych i \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w. Z kolei tysi\u0105ce urz\u0119dnik\u00f3w zmagaj\u0105 si\u0119 ka\u017cdego dnia z oporem materii, a \u201ewrogiem\u201d okazuje si\u0119 nie problem do rozwi\u0105zania, a ten czy inny resort. Czy ktokolwiek co\u015b w tej sprawie zrobi\u0142 lub planuje zrobi\u0107?<\/p>\n\n\n\n

PROPOZYCJE ROZWI\u0104ZA\u0143<\/h2>\n\n\n\n

Mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 na wspomniane mankamenty polskiej administracji jest oczywi\u015bcie wiele. Warto by\u0142oby jednak zacz\u0105\u0107 od podstaw. Systemowo zach\u0119ci\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w do otwarto\u015bci i dyskusji. W pierwszej kolejno\u015bci nale\u017ca\u0142oby si\u0119 zatem przyjrze\u0107 regulaminowi pracy Rady Ministr\u00f3w. To w nim okre\u015blony jest tryb post\u0119powania z opracowanymi przez rz\u0105d projektami ustaw i rozporz\u0105dze\u0144. Procedura jest prosta i \u2013 zdawa\u0142oby si\u0119 \u2013 logiczna: po opracowaniu projektu ustawy jest on kierowany do uzgodnie\u0144 z innymi resortami oraz do zaopiniowania przez zainteresowane organizacje spo\u0142eczne. Po analizie zg\u0142oszonych uwag ministerstwo wiod\u0105ce przekazuje projekt pod obrady Komitetu Rady Ministr\u00f3w \u2013 tam wiceministrowie omawiaj\u0105 pojawiaj\u0105ce si\u0119 rozbie\u017cno\u015bci i decyduj\u0105 o dalszym losie projektu. Je\u015bli wszystko idzie dobrze, projekt ustawy trafia na Rad\u0119 Ministr\u00f3w, gdzie ewentualnie omawiane s\u0105 ju\u017c tylko najpowa\u017cniejsze kwestie. Dalej projekt wysy\u0142any jest do Sejmu.<\/p>\n\n\n\n

Ca\u0142y proces na papierze wygl\u0105da \u015bwietnie. W czym wi\u0119c problem? \u0179le dzieje si\u0119 ju\u017c na samym starcie. Projekty ustaw, podobnie jak i rozporz\u0105dze\u0144, s\u0105 opracowywane w oderwaniu od pozosta\u0142ych ministerstw. Pojawia si\u0119 pomys\u0142, na podstawie lepszych lub gorszych danych tworzone jest uzasadnienie, wszystko przechodzi przez analiz\u0119 prawn\u0105, po czym projekt trafia do innych ministerstw. I wtedy budz\u0105 si\u0119 demony: Ministerstwo Finans\u00f3w pyta o \u017ar\u00f3d\u0142o sfinansowania, Ministerstwo Cyfryzacji zg\u0142asza w\u0105tpliwo\u015bci natury technicznej, Ministerstwo Spraw Zagranicznych podwa\u017ca zgodno\u015b\u0107 z prawem unijnym\u2026 Zamiast nanosi\u0107 ostatnie poprawki projektodawca utyka w ja\u0142owych sporach i wymuszonych kompromisach. W mi\u0119dzyczasie wybucha kolejna sytuacja kryzysowa i temat umiera. To zmy\u015blony, ale wcale nierzadki los wielu dobrze zapowiadaj\u0105cych si\u0119 inicjatyw rz\u0105dowych.<\/p>\n\n\n\n

Zaradzi\u0107 temu mo\u017cna, zmieniaj\u0105c regulamin pracy rz\u0105du i otwieraj\u0105c ministerstwa na siebie. Organizuj\u0105c burze m\u00f3zg\u00f3w, w czasie kt\u00f3rych wr\u0119cz premiowane by\u0142oby wytykanie b\u0142\u0119d\u00f3w, bo im wcze\u015bniej zostan\u0105 wykryte, tym wi\u0119ksza szansa na ich skuteczne wyeliminowanie. Spotkania tego typu stawa\u0142yby si\u0119 okazj\u0105 do wymiany do\u015bwiadcze\u0144, co z czasem podnosi\u0142oby jako\u015b\u0107 kolejnych projekt\u00f3w akt\u00f3w prawnych.<\/p>\n\n\n\n

WALKA Z SILOSOWO\u015aCI\u0104<\/h2>\n\n\n\n

Inn\u0105 form\u0105 \u201ecywilizowania\u201d relacji mi\u0119dzy ministerstwami mog\u0142oby by\u0107 udro\u017cnianie kana\u0142\u00f3w komunikacji. Niewielu urz\u0119dnik\u00f3w szczebla centralnego ma pe\u0142n\u0105 jasno\u015b\u0107, \u017ce na co dzie\u0144 realizuj\u0105 zadania pa\u0144stwa kierowanego przez kolegialny rz\u0105d. Silosowo\u015b\u0107 w my\u015bleniu nie jest domen\u0105 wy\u0142\u0105cznie administracji, ale tu jej skutki s\u0105 najpowa\u017cniejsze. Dlatego cho\u0107by kr\u00f3tkie i czysto kurtuazyjne komunikaty od zwierzchnika korpusu s\u0142u\u017cby cywilnej (premiera) do najskromniejszego referendarza mog\u0142yby zmieni\u0107 stan \u015bwiadomo\u015bci w administracji i, w konsekwencji, spos\u00f3b jej dzia\u0142ania. E-mail z podzi\u0119kowaniami za wyt\u0119\u017con\u0105 prac\u0119 i planami na najbli\u017csz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107? Obecnie: rzadko\u015b\u0107, a jak mi\u0142o by\u0142oby us\u0142ysze\u0107 s\u0142owa uznania od kogo\u015b, kogo widuje si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie w serwisach informacyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Walka z silosowo\u015bci\u0105 pojawia si\u0119 w wyst\u0105pieniach polityk\u00f3w rzadko, ale regularnie. By\u0107 mo\u017ce tempo cyklu politycznego i medialnego powoduje, \u017ce faktyczne zaj\u0119cie si\u0119 tym tematem zawsze l\u0105duje daleko na li\u015bcie priorytet\u00f3w. Nie zmienia to jednak faktu, i\u017c temat powolno\u015bci lub sprawno\u015bci pa\u0144stwa powinien wci\u0105\u017c powraca\u0107 w debatach o wolnej Polsce. Zamiast ucieka\u0107 w to, co Marek Cichocki nazwa\u0142 kiedy\u015b \u201erealizmem magicznym\u201d, w cudowne sposoby na szybkie przezwyci\u0119\u017cenie pi\u0119trz\u0105cych si\u0119 ogranicze\u0144 (poprzez prze\u0142omowe systemy informatyczne, wydobycie gazu \u0142upkowego, innowacyjno\u015b\u0107 itd.), skupmy si\u0119 na zapewnianiu harmonijnej wsp\u00f3\u0142pracy mo\u017ce nie tak \u201eseksownych\u201d, ale realnych instytucji. To one hamuj\u0105 nasz rozw\u00f3j i to one mog\u0105 pozwoli\u0107 nam go przyspieszy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Tekst ukaza\u0142 si\u0119 pierwotnie w magazynie Instytutu Wolno\u015bci pt. „Polska w Praktyce<\/a>„.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awiadomo\u015b\u0107 oci\u0119\u017ca\u0142o\u015bci instytucji publicznych jest w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w powszechna niezale\u017cnie od barw partyjnych i \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w. Z kolei tysi\u0105ce urz\u0119dnik\u00f3w zmagaj\u0105 si\u0119 ka\u017cdego dnia z oporem materii, a \u201ewrogiem\u201d okazuje si\u0119 nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3943,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[55,54,45,44,50],"class_list":["post-3942","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-publicystyka","tag-instytucje-publiczne","tag-polska","tag-silosowosc","tag-sluzba-cywilna","tag-urzednicy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3942","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3942"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3942\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3944,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3942\/revisions\/3944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}