{"id":3670,"date":"2024-01-02T20:12:00","date_gmt":"2024-01-02T19:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/?p=3670"},"modified":"2024-03-29T20:31:20","modified_gmt":"2024-03-29T19:31:20","slug":"panstwowy-zasob-kadrowy-historia-czy-przyszlosc-sluzby-cywilnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/2024\/01\/02\/panstwowy-zasob-kadrowy-historia-czy-przyszlosc-sluzby-cywilnej\/","title":{"rendered":"PA\u0143STWOWY ZAS\u00d3B KADROWY &#8211; HISTORIA CZY PRZYSZ\u0141O\u015a\u0106 S\u0141U\u017bBY CYWILNEJ?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Wiatr zmian wieje w urz\u0119dach administracji rz\u0105dowej. Pa\u017adziernikowe wybory doprowadzi\u0142y do du\u017cych przetasowa\u0144 na szczytach ministerstw, w Kancelarii Prezesa Rady Ministr\u00f3w, w urz\u0119dach wojew\u00f3dzkich. Ministrowie wnioskuj\u0105 do premiera o powo\u0142anie swoich zast\u0119pc\u00f3w, Minister Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji wnioskuje do premiera o powo\u0142anie nowych wojewod\u00f3w, wojewodowie odwo\u0142uj\u0105 i powo\u0142uj\u0105 kierownik\u00f3w w jednostkach administracji zespolonej w terenie. Jednym s\u0142owem: karuzela si\u0119 kr\u0119ci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gdzie\u015b w tle tych rotacji dokonuj\u0105 si\u0119 inne zmiany; mniej zauwa\u017calne, ale niezwykle istotne dla funkcjonowania pa\u0144stwowej maszynerii. Chodzi o powo\u0142ania i odwo\u0142ania na wy\u017cszych stanowiskach w s\u0142u\u017cbie cywilnej (a wi\u0119c, lekko upraszczaj\u0105c, na stanowiskach dyrektorskich w urz\u0119dach administracji rz\u0105dowej). Ma\u0142o kto, poza bezpo\u015brednio zainteresowanymi urz\u0119dnikami, zna nazwiska odchodz\u0105cych i przychodz\u0105cych dyrektor\u00f3w. Wszystkim dziennikarzom poleca\u0142bym jednak zainteresowa\u0107 si\u0119 tym tematem, bo funkcjonowanie urz\u0119d\u00f3w powiela czasami schemat dzia\u0142ania typowej polskiej rodziny: g\u0142owa rodziny jest jedna, ale kr\u0119ci si\u0119 tak, jak chce tego szyja.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3675\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">DYREKTOR GENERALNY &#8211; CZYLI KTO?<\/h2>\n\n\n\n<p>Zawsze w teorii, a zazwyczaj tak\u017ce w praktyce, najwa\u017cniejszym urz\u0119dnikiem w urz\u0119dzie jest dyrektor generalny, kt\u00f3ry podlega bezpo\u015brednio kierownikowi (np. ministrowi lub wojewodzie). Jego g\u0142\u00f3wne obowi\u0105zki s\u0105 zapisane w <a href=\"https:\/\/isap.sejm.gov.pl\/isap.nsf\/download.xsp\/WDU20082271505\/U\/D20081505Lj.pdf\">ustawie o s\u0142u\u017cbie cywilnej<\/a>, a s\u0105 nimi w szczeg\u00f3lno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zapewnianie funkcjonowania i ci\u0105g\u0142o\u015bci pracy urz\u0119du, warunk\u00f3w jego dzia\u0142ania, a tak\u017ce organizacji pracy;<\/li>\n\n\n\n<li>dokonywanie czynno\u015bci z zakresu prawa pracy wobec os\u00f3b zatrudnionych w urz\u0119dzie oraz realizowanie polityki personalnej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Moim skromnym zdaniem to dyrektorzy generalni pe\u0142ni\u0105 obecnie najwa\u017cniejsz\u0105 funkcj\u0119 w ca\u0142ym systemie s\u0142u\u017cby cywilnej. Pomimo tego, \u017ce to Szef S\u0142u\u017cby Cywilnej jest &#8222;centralnym organem administracji rz\u0105dowej w\u0142a\u015bciwym w sprawach s\u0142u\u017cby cywilnej&#8221; i podlega bezpo\u015brednio premierowi, jego mo\u017cliwo\u015bci oddzia\u0142ywania na korpus s\u0105 ograniczone. Nie ma nawet mo\u017cliwo\u015bci wydawania wi\u0105\u017c\u0105cych polece\u0144 ni\u017cszym pi\u0119trom systemu. Tymczasem dyrektorzy generalni maj\u0105 szerokie pole dzia\u0142ania: tworz\u0105 regulaminy organizacyjne i regulaminy pracy, organizuj\u0105 nabory, sprawuj\u0105 bezpo\u015bredni nadz\u00f3r nad kom\u00f3rkami organizacyjnymi urz\u0119du w zakresie prawid\u0142owego wykonywania przez nie zada\u0144 okre\u015blonych przez kierownika urz\u0119du. Tak d\u0142ugo wi\u0119c jak ciesz\u0105 si\u0119 oni zaufaniem politycznego kierownictwa, mog\u0105 swobodnie kszta\u0142towa\u0107 zasady pracy i kultur\u0119 organizacyjn\u0105 danej jednostki.<\/p>\n\n\n\n<p>Skutkiem tak du\u017cej roli i tak szerokich uprawnie\u0144 dyrektor\u00f3w generalnych jest, niestety, co\u015b na kszta\u0142t &#8222;rozbicia dzielnicowego&#8221; s\u0142u\u017cby cywilnej. Bo jak tu m\u00f3wi\u0107 o sp\u00f3jnym i sterownym systemie, je\u015bli ka\u017cdy &#8222;genera\u0142&#8221; mo\u017ce bardzo arbitralnie ustala\u0107 zasady dzia\u0142ania swoich urz\u0119d\u00f3w? Kilka ministerstw zorganizowanych b\u0119dzie w jeden spos\u00f3b, a kilka innych w inny. Siedem urz\u0119d\u00f3w wojew\u00f3dzkich mo\u017ce preferowa\u0107 przechodzenie pracownik\u00f3w na prac\u0119 zdaln\u0105, podczas gdy dziewi\u0119\u0107 innych b\u0119dzie to rozwi\u0105zanie ogranicza\u0107. To s\u0105 kwestie zdawa\u0142oby si\u0119 b\u0142ahe, organizacyjne, ale od takich w\u0142a\u015bnie spraw zale\u017cy to, czy dany urz\u0105d jest tzw. przyjaznym pracodawc\u0105, czy te\u017c nie. Jako\u015b\u0107 zarz\u0105dzania ca\u0142ym urz\u0119dem ma ogromne znaczenie dla jako\u015bci kadr w tym urz\u0119dzie. Jako\u015b\u0107 kadr z kolei przek\u0142ada si\u0119 bezpo\u015brednio na jako\u015b\u0107 realizowanych w urz\u0119dzie zada\u0144 pa\u0144stwa. Jasnym dla wszystkich powinno sta\u0107 si\u0119 zatem to, \u017ce od tego jak kompetentny jest dyrektor generalny zale\u017cy w du\u017cym stopniu to, jak dobrze dane ministerstwo, dany urz\u0105d centralny, urz\u0105d wojew\u00f3dzki lub skarbowy b\u0119d\u0105 obs\u0142ugiwa\u0142y nas, obywateli i podatnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">DYREKTORZY DEPARTAMENT\u00d3W &#8211; LUDZIE OD &#8222;DOWO\u017bENIA&#8221;<\/h2>\n\n\n\n<p>Dyrektor\u00f3w generalnych jest tyle ile urz\u0119d\u00f3w. Zdecydowanie wi\u0119cej jest natomiast dyrektor\u00f3w kom\u00f3rek organizacyjnych i ich zast\u0119pc\u00f3w. Je\u015bli dany departament (w przypadku KPRM, ministerstw i urz\u0119d\u00f3w centralnych) lub dany wydzia\u0142 (w przypadku urz\u0119d\u00f3w wojew\u00f3dzkich) jest stosunkowo niewielki, zdarza si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wnemu dyrektorowi nie towarzyszy \u017caden lub co najwy\u017cej jednej zast\u0119pca dyrektora. Bywa jednak i tak, \u017ce w jednym departamencie wy\u017cszych stanowisk jest kilka.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla lepszego zrozumienia skali &#8222;udyrektorowienia&#8221; administracji rz\u0105dowej prosz\u0119 rzuci\u0107 okiem na grafik\u0119, kt\u00f3r\u0105 wykona\u0142em pod koniec 2021 roku, a kt\u00f3ra przedstawia liczb\u0119 i nazwy kom\u00f3rek organizacyjnych wchodz\u0105cych w sk\u0142ad poszczeg\u00f3lnych urz\u0119d\u00f3w. Jest ju\u017c troch\u0119 nieaktualna, ale w dalszym ci\u0105gu dobrze pokazuje:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>jak wiele mniejszych element\u00f3w sk\u0142ada si\u0119 na na ka\u017cdy pojedynczy urz\u0105d, ale te\u017c na t\u0119 ca\u0142\u0105, wielk\u0105 firm\u0119, jak\u0105 jest administracja rz\u0105dowa;<\/li>\n\n\n\n<li>jak du\u017ce znaczenie maj\u0105 kompetencje dyrektor\u00f3w, staj\u0105cych na czele tych element\u00f3w (liczby na czerwonych polach opisuj\u0105 \u0142\u0105czn\u0105 liczb\u0119 kom\u00f3rek organizacyjnych w urz\u0119dach danej kategorii).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull\"><a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/6282571413813936810?hl=pl#\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEjU9u6RJV-BUf5nRgOwknaxJuWY9rfkpq8NgC5OkQb7bLlKXfr3rikI6ko7uJJjDl6036D0ELXFs5lfnaCCUt8LN11Xba51NswgX9B3ICvBH-YsS6xdkT9eEB1HE6TyeEheNlQ0kWkHq19jurQZ9_joEd_D7G-mD-OPc1hQx9x-1lbozIXHNeeL4WfyNROA\/w724-h430\/struktura%20poprawiona.bmp\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>O ile dyrektor generalny organizuje prac\u0119 urz\u0119du jako ca\u0142o\u015bci, o tyle dyrektor departamentu odpowiada za to, jak pojedyncza kom\u00f3rka organizacyjna wywi\u0105zuje si\u0119 z przypisanych jej zada\u0144. Jest twarz\u0105 departamentu, reprezentuj\u0105c\u0105 j\u0105 przed kierownictwem, a tak\u017ce na r\u00f3\u017cnego rodzaju spotkaniach wewn\u0119trznych i zewn\u0119trznych (np. na posiedzeniach komisji sejmowych). Jest osob\u0105 rozdzielaj\u0105c\u0105 zadania pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lne wydzia\u0142y (w przypadku departament\u00f3w) lub oddzia\u0142y (w przypadku wydzia\u0142\u00f3w). Odpowiada te\u017c za terminowo\u015b\u0107 i merytoryczn\u0105 poprawno\u015b\u0107 realizowanych przez swoich ludzi obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">POWO\u0141ANIA ZAMIAST KONKURS\u00d3W<\/h2>\n\n\n\n<p>Ju\u017c niejednokrotnie na &#8222;Sprawnym Pa\u0144stwie&#8221; wspomina\u0142em brzemienn\u0105 w skutki <a href=\"https:\/\/www.sejm.gov.pl\/Sejm8.nsf\/PrzebiegProc.xsp?nr=119\">nowelizacj\u0119 ustawy o s\u0142u\u017cbie cywilnej z 2015 roku<\/a>, na mocy kt\u00f3rej tych w\u0142a\u015bnie dyrektor\u00f3w w administracji rz\u0105dowej zacz\u0119to przyjmowa\u0107 do pracy nie w drodze otwartego i (przynajmniej w za\u0142o\u017ceniu) konkurencyjnego naboru, a poprzez powo\u0142anie. Zmiana ta, w opinii projektodawc\u00f3w, mia\u0142a usprawni\u0107 proces zatrudniania os\u00f3b kluczowych dla zarz\u0105dzania pa\u0144stwem. Pewnie usprawni\u0142a, ale jednocze\u015bnie mocno zliberalizowa\u0142a kwesti\u0119 weryfikacji kompetencji kierowniczych zatrudnianych os\u00f3b. Pojawi\u0142y si\u0119 zarzuty o otwartej furtce dla ludzi, kt\u00f3rzy by\u0107 mo\u017ce nie do ko\u0144ca znaj\u0105 si\u0119 na rzeczy, ale s\u0105 zaufanymi tych, kt\u00f3rzy danym urz\u0119dem w danej chwili kieruj\u0105 (przeniesienie akcent\u00f3w z profesjonalizmu, bezstronno\u015bci i neutralno\u015bci politycznej na lojalno\u015b\u0107 w realizacji programu Rz\u0105du RP). Czy by\u0142y to zarzuty uzasadnione? Tego nie spos\u00f3b jednoznacznie rozstrzygn\u0105\u0107. Mo\u017cna natomiast zbada\u0107 skal\u0119 otwierania administracji rz\u0105dowej na &#8222;\u015bwie\u017c\u0105 krew&#8221;. Portal <a href=\"https:\/\/dane.gov.pl\/pl\/dataset\/1577,zatrudnienie-w-sluzbie-cywilnej\">Otwarte Dane<\/a> nie zawiera wprawdzie kluczowych danych dla roku 2016 (pierwszego, dla kt\u00f3rego obowi\u0105zywa\u0142y nowe przepisy), ale w pozosta\u0142ym zakresie skala &#8222;rozszczelnienia&#8221; s\u0142u\u017cby cywilnej dla os\u00f3b z zewn\u0105trz nie by\u0142a wcale tak ogromna.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull\"><a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/6282571413813936810?hl=pl#\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEhYYIajmd9OCaw6Zb_Zh4rQFrR4Gz6pkrdWGLt2t5Vd5vYzTNb00mcnFg4hvOyvJ0XG-NyJFVr3IwRmPT43Qotv2o7i_QGmOIeXc0znkTyEbippKs0gWkkraxApVrRPzs5Yox3X6efRnGmtmeXMsQTNuDgMlOTuB9tgBYrq5qahi6Y78J31Hg2tuozbCY7h\/w597-h78\/aaaaaqw.png\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Zmiana trybu obsadzania stanowisk dyrektorskich to ostatnie wydarzenie w s\u0142u\u017cbie cywilnej, kt\u00f3re na przestrzeni ostatnich kliku, a mo\u017ce i kilkunastu lat odbi\u0142o si\u0119 szerszym echem w debacie publicznej. Przy totalnym braku zainteresowania czym s\u0142u\u017cba cywilna w og\u00f3le jest, spowodowa\u0142o to, \u017ce niekt\u00f3rzy jeszcze dzi\u015b krzycz\u0105 o jej &#8222;rozwi\u0105zaniu&#8221; w 2015 roku albo o &#8222;likwidacji egzamin\u00f3w&#8221; do s\u0142u\u017cby cywilnej. S\u0105 to g\u0142osy mocno przesadzone, ale pokazuj\u0105, po pierwsze, \u017ce ma\u0142o kto tak na prawd\u0119 rozumie czym ta &#8222;urz\u0119dnicza ekstraklasa&#8221; jest, a po drugie, \u017ce nawet samo tylko podejrzenie, ryzyko kolesiostwa na stanowiskach op\u0142acanych ze \u015brodk\u00f3w publicznych wywo\u0142uje fal\u0119 oburzenia i rzuca si\u0119 cieniem na wszystkich powo\u0142anych w ten spos\u00f3b dyrektor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">ZAWSZE K\u0141OPOTLIWY DOB\u00d3R KADR<\/h2>\n\n\n\n<p>Prze\u0142om 2023 i 2024 roku up\u0142ywa pod znakiem cz\u0119\u015bciowej wymiany kadr dyrektorskich w ministerstwach i innych urz\u0119dach administracji rz\u0105dowej. Zmiany dokonuj\u0105 si\u0119 po wyborach, pod nowym zwierzchnictwem politycznym, ale w oparciu o stare, &#8222;powo\u0142aniowe&#8221; przepisy ustawy o s\u0142u\u017cbie cywilnej. Wszystko wi\u0119c odbywa si\u0119 lege artis, cho\u0107 pytanie o prymat zaufania nad kompetencjami pozostaje. A skoro w umowie koalicyjnej znalaz\u0142o si\u0119 sformu\u0142owanie:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>odbudujemy s\u0142u\u017cb\u0119 cywiln\u0105<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym, co trzeba uczyni\u0107, aby polska s\u0142u\u017cba cywilna (polska administracja rz\u0105dowa, pa\u0144stwo polskie) dzia\u0142a\u0142a profesjonalnie i by\u0142a zarz\u0105dzana przez osoby maj\u0105ce odpowiednie ku temu kwalifikacje. Mo\u017cna oczywi\u015bcie przywr\u00f3ci\u0107 stan prawny sprzed 2016 roku, a zatem przywr\u00f3ci\u0107 konkursy na stanowiska dyrektorskie. Tu jednak wracaj\u0105 obawy, \u017ce wraz z wi\u0119ksz\u0105 transparentno\u015bci\u0105 procesu (og\u0142oszenia publikowane na stronach, publicznie dost\u0119pne kryteria naboru, wieloosobowe komisje rekrutacyjne itd.) powr\u00f3c\u0105 tak\u017ce gorsze wspomnienia, o konkursach\u2026 nie do\u015b\u0107 konkurencyjnych (&#8222;niewa\u017cne, kto g\u0142osuje, wa\u017cne, kto liczy g\u0142osy&#8221;).<\/p>\n\n\n\n<p>Mo\u017ce nale\u017ca\u0142oby wi\u0119c nowych rozwi\u0105za\u0144 poszuka\u0107 gdzie indziej? Nie znam niestety szczeg\u00f3\u0142owych zasad rekrutowania dyrektor\u00f3w departament\u00f3w w administracjach rz\u0105dowych innych kraj\u00f3w UE czy OECD, ale mo\u017ce kt\u00f3ry\u015b z tych modeli sprawdzi\u0142by si\u0119 i u nas? Mo\u017ce brytyjska, niezale\u017cna od rz\u0105du, ale i od samej s\u0142u\u017cby cywilnej, <a href=\"https:\/\/civilservicecommission.independent.gov.uk\/\">Civil Service Commission<\/a> mog\u0142aby pos\u0142u\u017cy\u0107 za wz\u00f3r? Jakikolwiek model nie zosta\u0142by wybrany, musia\u0142by jednak zosta\u0107 poddany solidnym dzia\u0142aniom dostosowawczym. Dlaczego? Nabory w administracji rz\u0105dowej, czy tego chcemy, czy nie, zawsze odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 w naszym, bardzo specyficznym kontek\u015bcie kulturowym i politycznym. Nie wierz\u0119 w to, \u017ce b\u0119dziemy w stanie skopiowa\u0107 jakiekolwiek rozwi\u0105zanie skuteczne zagranic\u0105, kt\u00f3re u nas by\u0142oby w 100% odporne na naciski &#8222;kogo\u015b z g\u00f3ry&#8221;. Po co wi\u0119c mieliby\u015bmy wprowadza\u0107 nowe zasady, je\u015bli ostatecznie i tak s\u0142ycha\u0107 by\u0142oby narzekania, \u017ce tu i \u00f3wdzie znowu nie szukaj\u0105 fachowca, tylko kogo\u015b, kto b\u0119dzie pos\u0142usznie wykonywa\u0142 polecenia prze\u0142o\u017conych, cho\u0107by by\u0142y one niezgodne z prawem albo &#8222;zawieraj\u0105ce znamiona pomy\u0142ki&#8221;?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">PA\u0143STWOWY ZAS\u00d3B KADROWY 2.0<\/h2>\n\n\n\n<p>Mo\u017ce wi\u0119c, zamiast poszukiwa\u0107 w Estonii, we Francji czy w innej Nowej Zelandii, warto pomy\u015ble\u0107 nad metod\u0105 ju\u017c w Polsce funkcjonuj\u0105c\u0105, a dawno porzucon\u0105 i, zdaje si\u0119, zapomnian\u0105? Mam tu na my\u015bli tzw. pa\u0144stwowy zas\u00f3b kadrowy &#8211; rozwi\u0105zanie obecne w naszym systemie prawnym w latach 2006-2008. Zas\u00f3b ten mia\u0142 by\u0107 rezerwuarem by\u0142ych, obecnych i przysz\u0142ych dyrektor\u00f3w, kt\u00f3rzy mogli r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 pod wieloma wzgl\u0119dami, ale mieli dawa\u0107 gwarancj\u0119, \u017ce umiej\u0119tnie pokieruj\u0105 okre\u015blonym zespo\u0142em ludzi i skutecznie &#8222;dowioz\u0105&#8221; powierzony sobie pakiet temat\u00f3w. PZK mia\u0142 by\u0107 &#8222;zbiorem kandydat\u00f3w na wysokie stanowiska pa\u0144stwowe, kt\u00f3rego celem jest stworzenie warunk\u00f3w do zapewnienia zawodowego, bezstronnego i rzetelnego wykonywania zada\u0144 na wysokich stanowiskach pa\u0144stwowych&#8221; (jak stanowi\u0142o uzasadnienie do <a href=\"https:\/\/isap.sejm.gov.pl\/isap.nsf\/DocDetails.xsp?id=WDU20061701217\">ustawy o pa\u0144stwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach pa\u0144stwowych<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p>Warte rozwa\u017cenia w kontek\u015bcie zapowiadanej &#8222;odbudowy s\u0142u\u017cby cywilnej&#8221; jest takie oto, bardzo zdroworozs\u0105dkowe stwierdzenie projektodawc\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Zatrudnione na tych stanowiskach osoby powinny spe\u0142nia\u0107 wysokie wymagania kwalifikacyjne oraz posiada\u0107 predyspozycje osobowo\u015bciowe i umiej\u0119tno\u015bci kierownicze warunkuj\u0105ce sprawne i efektywne wykonywanie powierzonych zada\u0144. Kluczowe znaczenie pracownik\u00f3w na ww. stanowiskach przejawia si\u0119 w konieczno\u015bci zapewnienia sprawnego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania mi\u0119dzy aparatem urz\u0119dniczym, w tym funkcjonuj\u0105cym w ramach s\u0142u\u017cby cywilnej a poziomem politycznym, wyznaczaj\u0105cym kierunki dzia\u0142ania rz\u0105du.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Co musi mie\u0107 osoba na wy\u017cszym stanowisku w s\u0142u\u017cbie cywilnej?<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Wysokie kwalifikacje,<\/li>\n\n\n\n<li>Predyspozycje osobowo\u015bciowe,<\/li>\n\n\n\n<li>Umiej\u0119tno\u015bci kierownicze,<\/li>\n\n\n\n<li>Umiej\u0119tno\u015b\u0107 zapewnienia wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania mi\u0119dzy aparatem urz\u0119dniczym a poziomem politycznym.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Sama tylko, nawet imponuj\u0105ca wiedza merytoryczna to zdecydowanie za ma\u0142o \u017ceby by\u0107 dobrym dyrektorem. To jak najbardziej po\u017c\u0105dana cecha u pracownika szeregowego, ale mo\u017ce, paradoksalnie, stanowi\u0107 powa\u017cne zagro\u017cenie, gdy b\u0119dzie zbyt eksploatowana u osoby zarz\u0105dzaj\u0105cej (<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Mikrozarz%C4%85dzanie\">mikrozarz\u0105dzanie<\/a> &#8211; jeden z grzech\u00f3w g\u0142\u00f3wnych w polskiej administracji publicznej). Dobry dyrektor musi by\u0107 dobrym przyw\u00f3dc\u0105, liderem zespo\u0142u ekspert\u00f3w. Musi by\u0107 w stanie tak zorganizowa\u0107 ich prac\u0119 i zapewni\u0107 im takie warunki do wszechstronnego rozwoju, aby wytworzy\u0142 si\u0119 pozytywny efekt samonap\u0119dzaj\u0105cej si\u0119 dru\u017cyny pasjonat\u00f3w, stale d\u0105\u017c\u0105cych do doskona\u0142o\u015bci w tym, co robi\u0105. Samo-nap\u0119dzaj\u0105cej si\u0119, a nie ci\u0105gni\u0119tej za uszy, wci\u0105\u017c napominanej i pouczanej przez tego, co wie wszystko lepiej.<\/p>\n\n\n\n<p>Dobry dyrektor potrzebuje r\u00f3wnie\u017c (a mo\u017ce przede wszystkim) umiej\u0119tno\u015bci opisanej w punkcie czwartym &#8211; zdolno\u015bci do \u0142\u0105czenia dw\u00f3ch \u015bwiat\u00f3w: eksperckiego (wiedza, d\u0142ugie trwanie) i politycznego (mandat do rz\u0105dzenia, kr\u00f3tkie cykle wyborcze, presja medialna). Wydaje mi si\u0119, \u017ce dopiero taki &#8222;dyrektorski mix&#8221; powinien otwiera\u0107 drog\u0119 do zajmowania wy\u017cszych stanowisk w s\u0142u\u017cbie cywilnej.<\/p>\n\n\n\n<p>Z pewno\u015bci\u0105 pa\u0144stwowy zas\u00f3b kadrowy nie by\u0142 rozwi\u0105zaniem doskona\u0142ym i obowi\u0105zywa\u0142 zbyt kr\u00f3tko, aby traktowa\u0107 go jako remedium na wszystkie problemy polskiej s\u0142u\u017cby cywilnej (wiele ciekawych, wartych ponownego rozwa\u017cenia uwag do tego w\u0142a\u015bnie modelu znalaz\u0142o si\u0119 w <a href=\"https:\/\/docs.google.com\/document\/d\/1E7AC8M2XXEdcziXkbWn3HoI2fKcLXbAz\/edit?pli=1\">ekspertyzie dr. Krzysztofa Szczerskiego<\/a>, sporz\u0105dzonej na etapie prac parlamentarnych nad projektem ustawy z 2006 roku). Tym niemniej, przynajmniej w za\u0142o\u017ceniu, PZK ogranicza\u0142 zakusy, aby obsadzaj\u0105c stanowiska dyrektorskie w administracji rz\u0105dowej kierowa\u0107 si\u0119 zasad\u0105 &#8222;dobry, bo nasz&#8221;. Czy dany dyrektor jest dobry, czy nie okazuje si\u0119 niestety zazwyczaj dopiero po przynajmniej kilku miesi\u0105cach pe\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w. Mo\u017ce wi\u0119c, szukaj\u0105c optymalnych rozwi\u0105za\u0144 prawnych, w nowych przepisach warto zadba\u0107 o obligatoryjn\u0105 ewaluacj\u0119 \u015br\u00f3dokresow\u0105 ka\u017cdego z dyrektor\u00f3w (ocena po roku urz\u0119dowania, uwzgl\u0119dniaj\u0105ca opini\u0119 kierownictwa, ale r\u00f3wnie\u017c innych dyrektor\u00f3w i pracownik\u00f3w)? Nad lojalno\u015bci\u0105 wzgl\u0119dem aktualnego i ka\u017cdego kolejnego Rz\u0105du RP warto natomiast popracowa\u0107 w inny spos\u00f3b ni\u017c stawiaj\u0105c j\u0105 jako jedno z pierwszych, niepisanych kryteri\u00f3w naboru (przyk\u0142adowo wyposa\u017caj\u0105c Szefa S\u0142u\u017cby Cywilnej w narz\u0119dzia do ograniczania przesadnej &#8222;wylewno\u015bci&#8221;, np. w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, a dyrektor\u00f3w generalnych &#8211; do weryfikowania stopnia zaanga\u017cowania w realizowane zadania).<\/p>\n\n\n\n<p>W mojej ocenie PZK w mniejszym stopniu ni\u017c zasady obowi\u0105zuj\u0105ce aktualnie ogranicza\u0142by otwarto\u015b\u0107 i konkurencyjno\u015b\u0107 naboru do s\u0142u\u017cby cywilnej. Obecnie rzadko\u015bci\u0105 s\u0105 publicznie og\u0142aszane nabory na wy\u017csze stanowiska w s\u0142u\u017cbie cywilnej. PZK mia\u0142by charakter bardziej otwarty, z cyklicznie organizowanymi post\u0119powaniami kwalifikacyjnymi (w ustawie z 2006 roku egzaminy organizowa\u0142a Krajowa Szko\u0142a Administracji Publicznej przynajmniej trzy razy w roku). Osoby my\u015bl\u0105ce o pracy dla dobra wsp\u00f3lnego np. w ministerstwach mog\u0142yby na r\u00f3wnych dla wszystkich zasadach przyst\u0105pi\u0107 do egzaminu, a w przypadku jego zdania &#8211; znale\u017a\u0107 si\u0119 w puli, z kt\u00f3rej kolejni ministrowie mogliby bez czasoch\u0142onnych procedur &#8222;wy\u0142awia\u0107&#8221; fachowc\u00f3w w najwi\u0119kszym stopniu odpowiadaj\u0105cych okre\u015blonym wymogom. PZK by\u0142by te\u017c szans\u0105 dla tych, kt\u00f3rych kusi skala wyzwa\u0144, przed jakimi staj\u0105 najwy\u017csi menad\u017cerowie sektora publicznego, ale kt\u00f3rzy niekoniecznie widz\u0105 si\u0119 w nadal skostnia\u0142ych strukturach administracyjnych na d\u0142u\u017cej ni\u017c kilka lat.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">I KTO TU RZ\u0104DZI?<\/h2>\n\n\n\n<p>Powiadaj\u0105, \u017ce ryba psuje si\u0119 od g\u0142owy. W przypadku &#8222;zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego&#8221; korpusu s\u0142u\u017cby cywilnej mog\u0105 mie\u0107 racj\u0119. \u017beby by\u0142a jasno\u015b\u0107, nie uwa\u017cam, \u017ce dyrektor z konkursu jest automatycznie lepszy ni\u017c ten z powo\u0142ania. To krzywdz\u0105ce uproszczenie. Wszystko zale\u017cy od konkretnego cz\u0142owieka, od efekt\u00f3w jego pracy, od tego, jak radzi sobie z zarz\u0105dzaniem lud\u017ami, zarz\u0105dzaniem samym sob\u0105, a cz\u0119sto i z permanentnym zarz\u0105dzaniem kryzysowym. S\u0119k w tym, \u017ce umiej\u0119tno\u015bci te warto by\u0142oby sprawdzi\u0107 na samym wej\u015bciu, zanim kto\u015b rzucony na g\u0142\u0119bok\u0105 wod\u0119 zacznie uczy\u0107 si\u0119 na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach (na nasz koszt i naszym kosztem).<\/p>\n\n\n\n<p>Administracja publiczna, a ju\u017c w szczeg\u00f3lno\u015bci administracja rz\u0105dowa, w kt\u00f3rej dzia\u0142a s\u0142u\u017cba cywilna, jest tym, co na ca\u0142ym \u015bwiecie nazywa si\u0119 &#8222;<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Deep_state\">g\u0142\u0119bokim pa\u0144stwem<\/a>&#8222;. Zbiorem ludzi i procedur, dzi\u0119ki kt\u00f3rym, niezale\u017cnie od przetasowa\u0144 politycznych, mo\u017cemy liczy\u0107 na leczenie w szpitalach, lekcje matematyki i polskiego w szko\u0142ach oraz na przyjazd stra\u017cy po\u017carnej, gdy zapali nam si\u0119 stodo\u0142a za domem. Politycy s\u0105 jak dyrygenci w filharmonii. S\u0105 bardzo wa\u017cni, nadaj\u0105 ton orkiestrze, ale to orkiestry zazwyczaj &#8222;prze\u017cywaj\u0105&#8221; kolejnych dyrygent\u00f3w, a nie na odwr\u00f3t. &#8222;Odbudowuj\u0105c&#8221; s\u0142u\u017cb\u0119 cywiln\u0105 warto wi\u0119c zatroszczy\u0107 si\u0119 o jej najwy\u017cszy niepolityczny szczebel zarz\u0105dzania, bo niekiedy od niego zale\u017cy wi\u0119cej ni\u017c od tego, kto aktualnie dyryguje. Warto o tym wiedzie\u0107 i warto wyci\u0105ga\u0107 odpowiednie wnioski.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.blogger.com\/blog\/post\/edit\/1095050421436352043\/6282571413813936810?hl=pl#\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEjXKlkCQcxYa43K_nVBLKkBYIDKGwVG8YPX5SH90DxXcNbO25odx00NYV42nj3Vjc5-g2CjpQJKRuZze6OxNLjCUeaswERfhM_9n61B5HZMqvjm27Aqm__rxANZeehkCkFWzpgM0WpSLb9a1zfcjfevRWlrlzAtf9Vxtw1u98TqwZpYVC8rCf5SjX1nUSKC\/w448-h336\/symphony-orchestra-183608_1280.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wiatr zmian wieje w urz\u0119dach administracji rz\u0105dowej. Pa\u017adziernikowe wybory doprowadzi\u0142y do du\u017cych przetasowa\u0144 na szczytach ministerstw, w Kancelarii Prezesa Rady Ministr\u00f3w, w urz\u0119dach wojew\u00f3dzkich. Ministrowie wnioskuj\u0105 do premiera o powo\u0142anie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3675,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,35],"tags":[],"class_list":["post-3670","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-aktualnosci","category-publicystyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3670"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3677,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3670\/revisions\/3677"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnepanstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}